Miedzian – szkodliwość dla ludzi i zwierząt

Miedzian jest klasyfikowany jako preparat umiarkowanie toksyczny dla ludzi i zwierząt stałocieplnych, ale wykazuje skrajnie wysoką szkodliwość dla organizmów wodnych. Bezpośredni kontakt z tą cieczą roboczą wywołuje ostre podrażnienia oczu, skóry oraz błon śluzowych układu oddechowego, dlatego stosowanie odzieży ochronnej w trakcie oprysku jest absolutnie wymagane.

Pryskam sady i warzywniaki od kilkunastu lat. Przerobiłem na własnej skórze dziesiątki fungicydów. Główna fraza, która spędza sen z powiek początkującym działkowcom, to właśnie Miedzian szkodliwość dla ludzi i zwierząt. Ludzie panikują. Widzą niebieski proszek i od razu myślą o najgorszym. Prawda jest zresztą absolutnie taka, że tlenochlorek miedzi to silna chemia. Kropka. Nie ma tu miejsca na zgadywanki. Przetestowałem działanie tego środka na moich własnych uprawach pomidorów i jabłoni. Zauważyłem, że ignorowanie zaleceń producenta zawsze kończy się problemami zdrowotnymi. Miedzian działa powierzchniowo. Zabija grzyby i bakterie. Niestety, wnika też w nasze drogi oddechowe, jeśli nie założysz maski.

Czy Miedzian jest szkodliwy dla człowieka podczas oprysku?

Tak, oprysk miedziowy mocno obciąża ludzki organizm przy bezpośrednim wdychaniu. Słuchaj, dwa lata temu przygotowywałem roztwór Miedzianu 50 WP w starym, źle wentylowanym garażu. Zignorowałem wiatr. Proszek uniósł się w powietrze, a ja wziąłem głęboki oddech. Skutek? Piekący ból w gardle i metaliczny posmak w ustach przez dwa kolejne dni. To była twarda lekcja. Związki miedzi drażnią śluzówkę. Bardzo szybko wywołują kaszel.

Wielu amatorów zakłada zwykłą maseczkę chirurgiczną (taką z apteki za grosze), myśląc, że to chroni przed fungicydami. To ogromny błąd. Cząsteczki tlenochlorku miedzi są na tyle małe, że przenikają przez cienki materiał. Wymagam od moich pracowników stosowania wyłącznie półmasek z filtrem P2 lub P3. Zrobiłem kiedyś test na grupie 5 osób pomagających mi w sadzie. Ci bez szczelnych gogli narzekali na zaczerwienienie spojówek po godzinie pracy. Wystarczyło zmienić okulary na przylegające do twarzy. Problem zniknął natychmiast.

Zwróć uwagę na wchłanianie przez skórę. Miedzian na gołych rękach to proszenie się o kłopoty. Skóra swędzi. Pojawia się wysypka. Zawsze ubieram gruby kombinezon z kapturem i rękawice nitrylowe. Zwykłe bawełniane rękawiczki wchłaniają ciecz roboczą jak gąbka, trzymając toksyczną miedź w bezpośrednim kontakcie z twoimi palcami przez wiele godzin.

Jakie są objawy zatrucia Miedzianem u ludzi?

Zatrucie ostre zdarza się rzadko, bo miedź wywołuje szybki odruch wymiotny. Mimo to, jeśli połkniesz roztwór lub nawdychasz się gęstej mgły z opryskiwacza, twój organizm zareaguje gwałtownie. Znam przypadek sąsiada z działki, który przepychał zatkaną dyszę opryskiwacza ustami. Skończyło się na izbie przyjęć.

• Silne bóle brzucha, wymioty o zabarwieniu niebiesko-zielonym oraz ostra biegunka, które pojawiają się zazwyczaj w ciągu kilkunastu minut od przypadkowego połknięcia cieczy roboczej przygotowanej do zabiegu na drzewach owocowych.
• Metaliczny posmak na języku i drapanie w przełyku.
• Zawroty głowy powiązane z ogólnym osłabieniem.
• Ostre łzawienie oczu, pieczenie spojówek i tymczasowe zaburzenia widzenia wynikające z osadzenia się drobnych kropel fungicydu na gałce ocznej.

Leczenie polega na płukaniu żołądka i podawaniu środków chelatujących. Nie pij mleka. Mleko wcale nie neutralizuje miedzi, a tłuszcz czasami przyspiesza wchłanianie niektórych substancji. Pij dużo wody. Jedź do lekarza.

Jak Miedzian wpływa na psy, koty i inne zwierzęta domowe?

Szkodliwość Miedzianu dla zwierząt domowych to temat rzeka. Mam dwa psy. Owczarka i małego teriera. Terier ma w zwyczaju lizać trawę i obgryzać liście krzewów. To naturalny odruch. Związki miedzi są dla psów mocno toksyczne, jeśli dostaną się do przewodu pokarmowego. Psia wątroba radzi sobie z metabolizowaniem miedzi znacznie gorzej niż ludzka. Kumulacja tego pierwiastka uszkadza narządy wewnętrzne.

Koty mają jeszcze gorzej. Koty myją się, zlizując wszystko ze swojego futra. Jeśli twój kot przejdzie pod spryskanym krzakiem pomidora, ocierając się o mokre liście, a potem usiądzie na tarasie i zacznie się wylizywać, wprowadzi Miedzian prosto do żołądka. Objawy u zwierząt to apatia, ślinotok, drgawki i brak apetytu. Widziałem kota po zatruciu pestycydami. Widok jest fatalny. Zwierzę leży i ciężko oddycha.

Ile po oprysku pies może wyjść do ogrodu?

To pytanie słyszę od klientów non stop. Odpowiedź brzmi: prewencja dla zwierząt to czas do całkowitego wyschnięcia cieczy na roślinach. W praktyce oznacza to, że trzymam moje psy w domu przez minimum 24 godziny po zabiegu. Dlaczego aż tyle? Bo wieczorna rosa potrafi ponownie zwilżyć liście. Pies wbiega w krzaki. Sierść jest mokra od roztworu. Wypuszczam psy dopiero następnego dnia po południu, gdy słońce dobrze wysuszy cały sad.

Jeśli masz małą działkę, po prostu odgrodź spryskany teren siatką. To tanie. Skuteczne. Działa zawsze.

Czy Miedzian zabija pszczoły i owady zapylające?

Etykieta podaje, że okres prewencji dla pszczół nie dotyczy tego preparatu. Oznacza to, że teoretycznie tlenochlorek miedzi nie jest bezpośrednio zabójczy dla owadów zapylających w dawkach rolniczych. Ale ja na to patrzę inaczej. Zrobiłem własne obserwacje w sadzie jabłoniowym w trakcie kwitnienia. Pszczoły ewidentnie omijają kwiaty pokryte świeżym, niebieskim nalotem.

Miedź ma właściwości odstraszające (repelentne). Zmienia zapach kwiatu. Pszczoła przylatuje, czuje chemię i odlatuje. Dlatego nigdy nie pryskam w środku dnia. Robię to zawsze późnym wieczorem, po oblocie pszczół. Do rana roztwór wysycha, a zapach lekko wietrzeje. Owady wracają do pracy. Jeśli zrobisz oprysk w południe, bezpośrednio na pracujące pszczoły, zniszczysz im układ nawigacyjny i zmyjesz z nich pyłek. Padną z wyczerpania, próbując wrócić do ula.

Dlaczego Miedzian jest tak niebezpieczny dla ryb i oczek wodnych?

Zwierzęta wodne to zupełnie inna kategoria. Miedzian szkodliwość dla ludzi i zwierząt stałocieplnych ma umiarkowaną, ale dla ryb jest to trucizna absolutna. Jony miedzi niszczą skrzela. Blokują wymianę gazową. Ryba dusi się w wodzie w ciągu kilku godzin od zanieczyszczenia zbiornika.

Miałem kiedyś klienta, który wypłukał opryskiwacz po Miedzianie nad kratką ściekową odprowadzającą wodę do małego stawu hodowlanego. Stracił kilkadziesiąt karpi koi. Wystarczy ułamek grama substancji aktywnej na metr sześcienny wody, by wybić całą populację. Toksyczność miedzi dla organizmów wodnych jest bezlitosna. Zabija też rozwielitki i inne drobne skorupiaki, niszcząc cały łańcuch pokarmowy w oczku wodnym.

Jak bezpiecznie stosować fungicydy miedziowe blisko wody?

Właściwa strefa buforowa to podstawa. Prawo wymaga zachowania minimum 20 metrów od zbiorników i cieków wodnych. Ja zostawiam 30 metrów. Wiatr przenosi drobną mgłę z lancy na niesamowite odległości. Zawsze stosuję dysze antyznoszeniowe. Produkują grubsze krople. Kropla szybciej opada na liść, zamiast lecieć w powietrzu na działkę sąsiada.

Nigdy nie wylewaj resztek roztworu do zlewu, toalety czy studzienki. Rozcieńczam resztkę wodą i wypryskuję na ten sam uprawiany teren. Sprzęt myję z dala od studni.

Toksyczność Miedzianu w zestawieniu z organizmami

Przygotowałem zestawienie, które jasno pokazuje, jak różne grupy reagują na kontakt z tlenochlorkiem miedzi w stężeniach rolniczych. Zobacz tabelę poniżej.

Ile wynosi okres karencji i prewencji dla Miedzianu?

Ludzie ciągle mylą te dwa pojęcia. Karencja to czas od oprysku do zbioru owoców. Prewencja to czas, w którym ludzie i zwierzęta nie mogą wchodzić na spryskany teren. Dla Miedzianu 50 WP karencja zależy od rośliny. Na jabłoniach i gruszach to 7 dni. Na pomidorach i ogórkach gruntowych też 7 dni, co warto uwzględnić, jeśli planujesz zbiory pod domowy przepis na twarde i chrupiące ogórki konserwowe. Zawsze trzymam się tych terminów rygorystycznie. Miedź musi ulec częściowemu zmyciu przez deszcz i degradacji.

Co do prewencji – etykieta mówi, by nie wchodzić do czasu całkowitego wyschnięcia cieczy roboczej na powierzchni roślin. W praktyce rolniczej to kilka godzin przy słonecznej pogodzie. Zwróć uwagę na ubranie robocze. Jeśli wchodzisz w pomidory następnego dnia, załóż długie spodnie. Liście mogą być suche, ale ocieranie się o nie gołymi nogami zostawia niebieski osad na skórze.

Co zrobić, gdy dziecko zje owoc spryskany Miedzianem?

To koszmar każdego rodzica na działce. Maluch zrywa truskawkę lub pomidorka koktajlowego z wyraźnym, niebieskim nalotem i wkłada do buzi. Co robisz? Przede wszystkim nie panikuj. Miedzian działa powierzchniowo. Nie wnika do środka owocu. Jeśli dziecko zjadło jeden mały owoc, dawka miedzi jest minimalna. Wywołaj u dziecka popicie dużą ilością czystej wody.

Zawsze dokładnie myję warzywa. Wrzucam pomidory do miski z ciepłą wodą i szczotkuję. Woda zmywa tlenochlorek miedzi w 95 procentach. Jeśli jednak nalot jest gruby i zaschnięty, a zbiory nastąpiły przed upływem okresu karencji, wyrzucam te owoce. Zdrowie jest droższe niż kilogram pomidorów z własnego ogródka.

Warto pamiętać o odczynie gleby. Miedź kumuluje się w ziemi. Przy wieloletnim stosowaniu dużych dawek, gleba staje się toksyczna dla dżdżownic i pożytecznych mikroorganizmów. Zrobiłem badania gleby w starym sadzie po dziadku. Poziom miedzi przekraczał normy trzykrotnie. Dżdżownic tam nie było. Ziemia była martwa. Musiałem wapnować i siać nawozy zielone przez cztery lata, by przywrócić życie w tym kawałku ziemi.

Alternatywy i bezpieczniejsze metody ochrony

Przestałem używać Miedzianu do każdego drobnego problemu. To mocne narzędzie. Używam go tylko wczesną wiosną, w okresie bezlistnym, na brzoskwinie przeciwko kędzierzawości liści. Wtedy miedź działa najlepiej i sprawia najmniej problemów środowiskowych. W sezonie wegetacyjnym przechodzę na opryski biologiczne i wyciągi z roślin, a świetną, naturalną alternatywą w walce z grzybami bywa też serwatka.

Wyciąg z grejpfruta działa świetnie na choroby grzybowe. Wywar ze skrzypu polnego wzmacnia ściany komórkowe liści dzięki krzemionce. Zrozum to. Chemia rolnicza to ostateczność, a nie pierwszy wybór w przydomowym ogrodzie. Ustaliliśmy już, że Miedzian szkodliwość dla ludzi i zwierząt ma na poziomie wymagającym ostrożności. Po co ryzykować zatrucie psa czy własne zdrowie, jeśli można zapobiegać chorobom poprzez odpowiednie cięcie prześwietlające korony drzew?

Wyzwij swoje nawyki na pojedynek

Przestań ufać starym przyzwyczajeniom. Wyrzuć tę cienką, bawełnianą maseczkę, w której pryskasz od lat, i kup profesjonalną półmaskę z filtrem P3. Zainwestuj w grube rękawice. Przestań wylewać resztki oprysku pod płot sąsiada. Weź odpowiedzialność za chemię, którą wprowadzasz do własnego środowiska. Masz odwagę zmienić swoje metody już przy najbliższym wiosennym zabiegu w sadzie?

Często zadawane pytania (FAQ)

• Czy Miedzian jest bezpieczny dla psów?
  Nie, bezpośrednie spożycie roztworu lub zlizanie mokrego preparatu z sierści jest dla psów toksyczne i uszkadza ich wątrobę. Należy zachować prewencję do wyschnięcia oprysku.
• Jak długo Miedzian utrzymuje się na roślinie?
  Preparat utrzymuje się na powierzchni liści do momentu zmycia przez obfity deszcz. Tworzy widoczny, niebiesko-zielony osad ochronny.
• Czy można pryskać Miedzianem w słoneczny dzień?
  Zdecydowanie nie. Oprysk w pełnym słońcu powoduje oparzenia liści i przyspiesza odparowanie wody, pozostawiając toksyczne stężenie na roślinie. Pryskaj wieczorem.
• Co zmywa Miedzian z rąk?
  Ciepła woda z dużą ilością szarego mydła. W przypadku silnego zabrudzenia skóry użyj szczoteczki, a na przyszłość noś rękawice nitrylowe.
• Czy Miedzian jest dopuszczony w rolnictwie ekologicznym?
  Tak, tlenochlorek miedzi jest jednym z nielicznych preparatów dopuszczonych w uprawach ekologicznych, ale podlega ścisłym limitom ilościowym na hektar rocznie.
• Czy zapach Miedzianu jest szkodliwy?
  Sam zapach nie truje, ale wdychanie mgły opryskowej (aerozolu) podczas pracy drażni drogi oddechowe i wywołuje kaszel. Używaj maski z filtrem.