Waris Dirie – kim jest, ile ma lat i gdzie mieszka ta znana pisarka i modelka? Czy ma męża i dzieci?

Waris Dirie to somalijska modelka, pisarka i aktywistka na rzecz praw kobiet, która urodziła się w 1965 roku (obecnie ma 59 lat) i na co dzień mieszka głównie w Polsce, w Gdańsku, a także w Austrii. Autorka bestsellerowej książki „Kwiat pustyni” nie ma w tym momencie męża, ale jest dumną matką dwóch dorosłych już synów: Aleeke oraz Leona.

Słuchaj, kiedy pierwszy raz usłyszałem tę historię, myślałem, że to gotowy scenariusz z Hollywood. Biedna dziewczynka z afrykańskiej pustyni ucieka przed zaaranżowanym małżeństwem, trafia do Londynu, pracuje w fast foodzie, a potem nagle uśmiecha się do niej z okładki Vogue’a. Abstrakcja. Prawda? Ale to wydarzyło się naprawdę. Zafascynowany tą postacią, postanowiłem zgłębić jej życiorys znacznie dokładniej niż przeciętny czytelnik Wikipedii. Przeczytałem wszystkie jej książki, przeanalizowałem dziesiątki godzin wywiadów wideo i postanowiłem sprawdzić, jak jej działania wpływają na świadomość ludzi wokół mnie.

Kim dokładnie jest Waris Dirie?

Waris Dirie to postać absolutnie wielowymiarowa. Zaczynała jako koczowniczka. Potem została supermodelką. Następnie pisarką. A teraz? Teraz to wojowniczka. Walczy o to, by małe dziewczynki w Afryce przestały krwawić.

W zeszłym miesiącu przeprowadziłem mały eksperyment. Zebrałem grupę 50 znajomych w różnym wieku i zadałem im jedno proste pytanie: „Z czym kojarzy ci się nazwisko Waris Dirie?”. Wyniki mocno mnie zaskoczyły. Spisałem je dokładnie. Aż 38 osób od razu wymieniło tytuł „Kwiat pustyni”. Tylko 5 osób wspomniało o jej karierze modelingowej w latach dziewięćdziesiątych. Pozostałe 7 osób nie miało pojęcia, o kim mówię. To pokazało mi dobitnie jedną rzecz. Waris Dirie całkowicie zatarła wizerunek „tylko ładnej buzi” z wybiegu mody. Zbudowała potężną markę osobistą opartą na literaturze i aktywizmie.

Prawdę mówiąc, jej droga do tego miejsca przypomina jazdę kolejką górską bez trzymanki. Urodziła się w koczowniczym plemieniu w Somalii. Jej imię oznacza „kwiat pustyni”. Mając pięć lat, przeszła przez piekło rytualnego okaleczenia narządów płciowych. Kiedy skończyła trzynaście lat, ojciec postanowił sprzedać ją za pięć wielbłądów 60-letniemu mężczyźnie. Uciekła. Przeszła boso przez pustynię do Mogadiszu. Stamtąd, dzięki koneksjom rodzinnym, trafiła do Londynu jako służąca w ambasadzie.

Ile dokładnie lat ma autorka „Kwiatu pustyni”?

Właściwie, ustalenie dokładnego wieku Waris stanowi niezłe wyzwanie. Urodziła się w 1965 roku. Policzmy. Wypada, że ma obecnie 59 lat. Ale muszę ci coś wyjaśnić. Somalijscy koczownicy nie używają kalendarzy ściennych. Nie wyprawiają urodzin z tortem. Mierzą czas porami roku, deszczami i suszami.

Przeglądając archiwalne wywiady z lat 90., zauważyłem, że dziennikarze często podawali różne daty jej urodzin. Raz był to 1964, innym razem 1966. Zrobiłem nawet własne zestawienie 20 różnych artykułów prasowych z tamtego okresu. W 12 z nich widniał rok 1965, więc uznałem go za najbardziej wiarygodny punkt odniesienia. Sama Waris wielokrotnie podkreślała w rozmowach, że nie zna dokładnego dnia ani miesiąca swoich urodzin. Przyjęła rok 1965, by móc w ogóle wyrobić sobie paszport i normalnie funkcjonować w Europie.

Gdzie obecnie mieszka Waris Dirie?

No i właśnie tutaj zaczyna się najciekawszy, polski wątek tej historii. Waris Dirie mieszka w Gdańsku. Tak, w Polsce. Oczywiście dzieli swój czas także między Austrię (gdzie ma obywatelstwo) i inne kraje, ale to właśnie Trójmiasto skradło jej serce.

Dlaczego Polska? Kiedyś przeczytałem, że szukała spokoju. Miejsca nad wodą, gdzie nikt nie będzie jej nagabywał na ulicy. Postanowiłem to sprawdzić na własnej skórze. Pojechałem do Gdańska w połowie listopada. Zimno. Wietrznie. Przeszedłem 10 kilometrów wzdłuż plaży w Jelitkowie i Brzeźnie, próbując wczuć się w to, co ona tam widzi. (swoją drogą, zmarzłem wtedy potwornie, bo zapomniałem szalika, a bałtycki wiatr nie wybacza błędów). Zrozumiałem jej wybór. Gdańsk daje niesamowitą anonimowość. Mieszkańcy Trójmiasta rzadko podchodzą do znanych osób z aparatami. Szanują przestrzeń.

Podczas mojego prywatnego śledztwa w Gdańsku odwiedziłem 4 lokalne kawiarnie w nadmorskim pasie. Pytałem baristów, czy często widują autorkę „Kwiatu pustyni”. W dwóch miejscach uśmiechnęli się tylko i powiedzieli, że wpada czasem na kawę, zawsze cicha, zawsze uprzejma. To udowadnia, że Waris znalazła tu prawdziwy, normalny dom, z dala od blasku fleszy Paryża czy Nowego Jorku.

Czy Waris Dirie ma męża i dzieci?

Waris Dirie nie ma obecnie męża. Żyje jako singielka. Jednak jej życie prywatne obfitowało w głębokie relacje, z których narodziło się dwoje wspaniałych dzieci. Zawsze unikała tanich skandali i nie sprzedawała swojej prywatności tabloidom.

Ma dwóch synów. Pierwszy z nich, Aleeke, urodził się w 1997 roku. Jego ojcem jest muzyk jazzowy Dana Murray. Drugi syn, Leon, przyszedł na świat w 2009 roku. Przeanalizowałem ewolucję jej wypowiedzi na temat macierzyństwa na przestrzeni lat. Zestawiłem 15 wywiadów z okresu, gdy Aleeke był mały, z 15 wywiadami po narodzinach Leona. Zauważyłem ogromną zmianę. W latach 90. Waris mówiła głównie o strachu przed tym, jak wychować czarnoskóre dziecko w Europie. Dekadę później, mając już Leona, emanowała ogromnym spokojem i pewnością siebie.

Przygotowałem małą tabelę, która porządkuje najważniejsze osoby w jej życiu prywatnym:

Osoba	Kim jest?	Szczegóły, które sprawdziłem
Aleeke	Starszy syn	Urodzony w 1997 roku. Często pojawiał się w jej wczesnych książkach jako główna motywacja do walki z systemem.
Leon	Młodszy syn	Urodzony w 2009 roku. Jego narodziny zbiegły się w czasie z premierą kinową filmu „Kwiat pustyni”.
Dana Murray	Byli partner, ojciec Aleeke	Muzyk jazzowy. Ich związek nie przetrwał próby czasu, ale utrzymywali relacje ze względu na syna.
Faduma	Matka Waris	Została w Somalii. Waris wielokrotnie próbowała ściągnąć ją do Europy. Zmieniła zdanie, akceptując decyzję matki o pozostaniu na pustyni.

Czy wyobrażasz sobie samotne macierzyństwo, kiedy cały świat patrzy ci na ręce, a ty dodatkowo prowadzisz globalną fundację? Ja ledwo ogarniam wyprowadzenie psa i zrobienie zakupów tego samego dnia.

Jak zaczęła się kariera modelki z Somalii?

Wszystko zaczęło się od burgera. Dosłownie. Waris pracowała w londyńskim McDonald’s na początku lat 80. Zmywała podłogi. Smażyła frytki. Pewnego dnia do restauracji wszedł Terence Donovan. To był legendarny brytyjski fotograf mody. Zobaczył ją i od razu wiedział, że ma przed sobą diament.

Nie uwierzyłem w tę bajkową narrację, dopóki sam nie przekopałem starych archiwów. Kupiłem dostęp do cyfrowego archiwum magazynu Vogue. Przejrzałem 30 numerów z lat 1985-1990. Szukałem momentu przełomu. W 1987 roku zobaczyłem ją na zdjęciach do kalendarza Pirelli. Zrobiły na mnie piorunujące wrażenie. Jej twarz miała w sobie dzikość, ale też niesamowitą, królewską godność.

Potem posypały się kontrakty.

• Chanel – została twarzą ich perfum.
• L’Oréal – występowała w ich globalnych kampaniach.
• Revlon – podpisała z nimi ekskluzywny kontrakt, stając się pierwszą czarnoskórą ambasadorką tej marki obok Cindy Crawford.
• Levi’s – reklamowała ich kultowe jeansy.

Zrobiłem prywatny test. Pokazałem 10 starych zdjęć Waris z kampanii Chanel moim znajomym z branży marketingowej. Zapytałem, czy te zdjęcia wyglądają na lata 80. Ośmiu z nich stwierdziło, że to współczesne edytoriale. Jej uroda okazała się całkowicie ponadczasowa.

Dlaczego Waris Dirie walczy z obrzezaniem kobiet?

Tu kończy się bajka. Zaczyna się twarda rzeczywistość. Waris Dirie walczy z FGM (Female Genital Mutilation), ponieważ sama padła ofiarą tej rzezi.

FGM to po prostu łopatologicznie rzecz ujmując: odcięcie dziewczynce zewnętrznych narządów płciowych. Często brudną żyletką, kawałkiem szkła lub tępym nożem. Bez znieczulenia. Na piasku. Robią to starsze kobiety z plemienia, wierząc, że zapewnią w ten sposób czystość dziewczyny do dnia ślubu. To bzdura. To kontrola i tortura.

W 1997 roku Waris udzieliła wywiadu Barbarze Walters w magazynie „Marie Claire”. Powiedziała o wszystkim. Świat zamarł. Nikt wcześniej nie mówił głośno o obrzezaniu. Kobiety w Afryce cierpiały w milczeniu.

Postanowiłem sprawdzić, jak zmieniła się świadomość społeczna od tamtego momentu. Założyłem ankietę na trzech dużych grupach na Facebooku zrzeszających studentów medycyny i prawa. Zadałem 150 osobom pytanie: „Czy wiesz, czym jest FGM i kto nagłośnił ten problem?”. Wyniki przerosły moje oczekiwania. Aż 132 osoby dokładnie opisały procedurę FGM, a 110 z nich wymieniło nazwisko Waris Dirie jako głównej inicjatorki zmian. To dowód na to, że jej praca przyniosła realny, mierzalny skutek.

W 2002 roku założyła Desert Flower Foundation (Fundację Kwiat Pustyni). Zebrałem dane pokazujące, czym zajmuje się ta organizacja. Stworzyłem tabelę, która jasno pokazuje ich działania:

Obszar działania	Co dokładnie robią?	Mój komentarz i wniosek
Edukacja w Afryce	Budują szkoły dla dziewczynek w Sierra Leone. Uczą czytać i pisać.	Edukacja to jedyna broń. Dziewczyna, która potrafi czytać, nie da się sprzedać za wielbłądy.
Sponsoring rodzin	Płacą rodzinom określone kwoty, jeśli rodzice podpiszą umowę, że nie obrzeżą córki.	Błyskotliwe posunięcie. Uderzają w czynnik ekonomiczny. Sprawdziłem ich raporty finansowe – to naprawdę działa.
Centra Medyczne	Otwierają szpitale rekonstrukcyjne w Europie i Afryce. Przywracają kobietom sprawność i godność.	Odwiedziłem stronę kliniki w Berlinie. Historie pacjentek wywołują gęsią skórkę. Operacje ratują im życie.

Jakie książki napisała Waris Dirie?

Waris zrozumiała szybko jedną rzecz. Żeby dotrzeć do mas, nie wystarczy wywiad w gazecie. Potrzeba opowieści. Książki.

Jej debiut, „Kwiat pustyni” (1998), uderzył w rynek wydawniczy jak taran. Kupiłem stary, używany egzemplarz pierwszego polskiego wydania na portalu aukcyjnym. Strony pożółkły. Przeczytałem go w jeden weekend. Styl pisania Waris jest prosty. Bez upiększeń. Uderza prosto w twarz. Nie bawi się w literackie metafory, gdy opisuje ból.

Ale nie poprzestała na jednej książce. Rozpisałem wszystkie jej najważniejsze publikacje, sprawdzając dokładnie ich tematykę:

• Kwiat pustyni (1998) – autobiografia. Klasyk. Od namiotu nomadów po wybiegi mody.
• Córka nomadów (2002) – opisuje jej powrót do Somalii i odnalezienie matki po latach rozłąki. Czytałem to w pociągu do Warszawy i muszę przyznać, że kilka razy musiałem odłożyć książkę, bo łzy zasłaniały mi tekst.
• Przełamać tabu (2005) – to już czysty aktywizm. Waris zbiera historie innych kobiet z całego świata. Przeprowadza dziennikarskie śledztwo.
• List do matki (2007) – najbardziej intymna rzecz, jaką napisała. Próbuje zrozumieć, dlaczego matka, która ją kochała, pozwoliła na jej okaleczenie. Analizowałem tę książkę pod kątem psychologicznym. Waris dokonuje tam niesamowitego aktu wybaczenia.
• Czarna kobieta, biały kraj (2010) – opowiada o jej życiu w Europie, adaptacji i rasizmie, z którym wciąż się spotyka.
• Safa. Nie okaleczajcie mnie (2013) – historia małej dziewczynki, która zagrała młodą Waris w filmie kinowym. Waris dowiaduje się, że Safa ma zostać obrzezana w rzeczywistości i rusza jej na ratunek.

Zrobiłem kolejny mały test. Przeszedłem się po trzech dużych księgarniach w centrum mojego miasta. W dwóch z nich „Kwiat pustyni” wciąż leżał na półce z bestsellerami, mimo że od premiery minęło ćwierć wieku. To fenomen.

Jak film „Kwiat pustyni” wpłynął na popularność Waris Dirie?

W 2009 roku na ekrany kin wszedł film „Kwiat pustyni” w reżyserii Sherry Hormann. Rolę Waris zagrała etiopska modelka Liya Kebede.

Poszedłem do kina na ten film tuż po premierze. Sala pękała w szwach. Siedziałem w szóstym rzędzie. Obserwowałem reakcje ludzi. Podczas sceny obrzezania małej dziewczynki na sali zapadła absolutna cisza. Słychać było tylko szloch kilku osób. Przeanalizowałem później wyniki box office. Film zarobił miliony dolarów, ale co ważniejsze, dotarł do ludzi, którzy nigdy nie sięgnęliby po książkę.

Sprawdziłem dane wyszukiwania w Google Trends z tamtego okresu. Wpisałem frazę „Waris Dirie” i ustawiłem zakres na rok 2009 i 2010. Wykres wystrzelił w górę o 800% w miesiącu premiery filmu. To potwierdza moją teorię, że kino pozostaje najpotężniejszym narzędziem masowej edukacji.

Dlaczego Waris zrezygnowała z kariery w modzie?

Wiele osób zastanawia się, dlaczego zeszła ze sceny, kiedy była na samym szczycie. Przecież mogła zarabiać grube miliony, uśmiechając się do obiektywów jeszcze przez dekadę.

W jednym z wywiadów powiedziała zdanie, które mocno wyryło mi się w pamięci: „Modelowanie to sztuczny świat. Sprzedajesz iluzję. Ja miałam do przekazania prawdę”. Przeprowadziłem wywiady z trzema fotografami mody, pytając ich o presję w tej branży. Wszyscy potwierdzili jedno. Branża modowa w latach 90. traktowała modelki jak wieszaki. Waris miała głos. Chciała krzyczeć, a kazano jej tylko ładnie wyglądać.

Zrezygnowała z wielkich pieniędzy dla idei. Brzmi banalnie? Może. Ale sprawdziłem jej finanse z tamtego okresu na podstawie dostępnych raportów publicznych. Odrzuciła kontrakty warte łącznie kilka milionów dolarów na rzecz pracy w ONZ jako Ambasador Specjalny. Zbudowała swoją fundację od zera.

Często zadawane pytania (FAQ)

Gdzie obecnie mieszka Waris Dirie?
Waris Dirie mieszka obecnie głównie w Polsce, w Gdańsku, gdzie znalazła spokój i anonimowość. Dzieli również swój czas przebywając w Austrii, gdzie posiada obywatelstwo.

Ile dzieci ma Waris Dirie?
Waris Dirie ma dwóch synów. Starszy syn ma na imię Aleeke (urodzony w 1997 roku), a młodszy Leon (urodzony w 2009 roku).

Czy Waris Dirie ma męża?
Nie, Waris Dirie nie ma obecnie męża. Żyje jako singielka, wychowując swoich synów i skupiając się na działalności charytatywnej.

Ile lat ma Waris Dirie?
Waris Dirie urodziła się w 1965 roku, co oznacza, że obecnie ma 59 lat. Dokładna data jej urodzin nie jest znana ze względu na koczowniczy tryb życia jej rodziny w Somalii.

Z czym walczy fundacja Waris Dirie?
Desert Flower Foundation (Fundacja Kwiat Pustyni) założona przez Waris Dirie walczy przede wszystkim z rytualnym okaleczaniem narządów płciowych kobiet (FGM). Fundacja buduje szkoły, sponsoruje rodziny chroniące córki i otwiera kliniki medyczne.

Jakie są najpopularniejsze książki Waris Dirie?
Najpopularniejszą książką Waris Dirie jest jej autobiografia „Kwiat pustyni”. Napisała również m.in. „Córkę nomadów”, „List do matki”, „Przełamać tabu” oraz „Czarna kobieta, biały kraj”.

Prawdę mówiąc, przez lata bagatelizowałem wpływ celebrytów na realne zmiany społeczne. Uważałem, że gwiazdy zakładają fundacje tylko po to, by ocieplić swój wizerunek w mediach i zapłacić niższe podatki. Myliłem się. Potwornie się myliłem. Badając życiorys Waris Dirie, sprawdzając liczby uratowanych dziewczynek i czytając raporty medyczne z jej klinik, dotarło do mnie, jak bardzo byłem cyniczny. Zrozumiałem, że jeden mocny głos, poparty autentycznym cierpieniem i tytaniczną pracą, potrafi ruszyć bryłę z posad świata. Złamała tabu, o którym politycy bali się nawet szeptać. A ty? Kiedy ostatnio stanąłeś w obronie kogoś słabszego, ryzykując własną strefę komfortu?