Warszawa jest dziś domem dla największej w Polsce społeczności ukraińskiej – w samej stolicy mieszka około 160 tysięcy Ukraińców, z czego ponad 105 tysięcy to osoby, które przyjechały do Polski po wybuchu wojny. W całej aglomeracji warszawskiej liczba ta sięga nawet 300 tysięcy. To ogromna grupa mieszkańców, która na co dzień mierzy się z czymś, o czym osoby posługujące się polskim od urodzenia często nawet nie pomyślą: jak pójść do lekarza, kiedy nie potrafi się precyzyjnie opisać, co boli.
Dlaczego bariera językowa w gabinecie lekarskim to poważny problem
Wizyta u lekarza to jedna z tych sytuacji, w których dokładność komunikacji naprawdę ma znaczenie. Błędnie zrozumiany objaw, źle przetłumaczona nazwa leku czy nieporozumienie co do dawkowania mogą prowadzić do realnych konsekwencji zdrowotnych. Tymczasem znaczna część polskich placówek medycznych – zwłaszcza tych finansowanych przez NFZ – nie oferuje żadnego wsparcia językowego. Pacjent zostaje sam na sam z kartką, na której próbuje zapisać objawy w języku, którego nie zna wystarczająco dobrze, albo prosi o pomoc znajomego czy dziecko, które akurat uczy się polskiego w szkole.
Zwracają na to uwagę sami lekarze – w mediach branżowych pojawiają się postulaty, żeby NFZ finansował tłumaczy języka ukraińskiego w placówkach przyjmujących dużo pacjentów zza wschodniej granicy. Na razie to tylko postulat, nie powszechna praktyka. W efekcie prywatne kliniki, które same zatrudniają rosyjsko- i ukraińskojęzyczny personel, stają się dla wielu rodzin jedynym miejscem, gdzie wizyta lekarska nie jest dodatkowym źródłem stresu.
Co mówi prawo – dostęp do NFZ dla obywateli Ukrainy
Obywatele Ukrainy objęci ochroną czasową i posiadający numer PESEL ze statusem UKR mają w Polsce prawo do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, choć zasady różnią się w zależności od sytuacji. Automatycznie z opieki korzystają między innymi osoby poniżej 18. roku życia, kobiety w ciąży, w trakcie porodu i połogu, ofiary tortur lub przemocy seksualnej oraz mieszkańcy ośrodków zbiorowego zakwaterowania. Osoby pracujące, prowadzące działalność gospodarczą, uczące się lub pobierające świadczenia emerytalno-rentowe są objęte obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym na zasadach zbliżonych do polskich obywateli. Pozostali mogą przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia w NFZ, opłacając składkę w wysokości 9 procent zadeklarowanego dochodu.
To ważna informacja dla osób zastanawiających się, czy w ogóle mają prawo do leczenia w Polsce – w większości przypadków mają. Trudniejsze bywa porozumienie się z personelem, zwłaszcza w placówkach publicznych, gdzie na dwujęzycznego lekarza trafia się raczej przypadkiem niż z założenia.
Jak szukać lekarza mówiącego po ukraińsku lub rosyjsku
Kilka praktycznych wskazówek dla osób, które chcą znaleźć w Warszawie opiekę medyczną bez bariery językowej.
Zacznij od strony internetowej danej placówki, jeszcze przed umówieniem wizyty – wiele klinik wprost informuje, jakimi językami posługuje się personel, często już przy opisach poszczególnych lekarzy. Dobrym sygnałem są kliniki, które od lat przyjmują pacjentów z Ukrainy, Rosji, Białorusi czy innych krajów byłego ZSRR – tam dwujęzyczna obsługa jest naturalną częścią codziennej pracy, a nie dodatkiem. A jeśli strona nic nie mówi o językach, po prostu zadzwoń i zapytaj wprost, czy dany specjalista mówi po ukraińsku lub rosyjsku – rejestracje nastawione na pacjentów zagranicznych są do takich pytań przyzwyczajone.
Praktyczną alternatywą bywają telekonsultacje z możliwością wystawienia e-recepty i e-skierowania online – omijają problem dojazdu i kolejek. Sprawdzają się przy prostszych problemach zdrowotnych, kiedy nie jest konieczne badanie fizykalne, a liczy się przede wszystkim szybki kontakt z lekarzem rozumiejącym pacjenta bez pośredników.
Warszawa ma już takie miejsca
Takich miejsc w Warszawie przybywa. Przykładem jest sieć klinik https://twojlekarz-wawa.pl/, działająca w kilku dzielnicach Warszawy (między innymi na Targówku, Bonifraterskiej, w Śródmieściu, na Pradze-Południe, Woli i Mokotowie), gdzie część lekarzy posługuje się ukraińskim i rosyjskim, a wielu ma doświadczenie zawodowe zdobyte w krajach byłego ZSRR. Tego typu placówki oferują zwykle szeroki zakres specjalizacji pod jednym dachem – od pediatrii i ginekologii po kardiologię czy dermatologię – co ułatwia życie rodzinom, które nie muszą szukać osobno lekarza dla każdego domownika.
Zanim umówisz wizytę
Niezależnie od tego, gdzie zdecydujesz się na wizytę, przygotuj się do niej tak jak w każdym innym kraju: spisz wcześniej objawy i pytania, zabierz dokumentację medyczną, jeśli taka istnieje (nawet w innym języku – lekarz dwujęzyczny poradzi sobie z jej odczytaniem lepiej niż automatyczny tłumacz), i sprawdź status ubezpieczenia, żeby uniknąć niespodzianek finansowych.
Jeśli szukasz lekarza mówiącego po ukraińsku lub rosyjsku, zacznij od strony internetowej placówki i jednego telefonu do rejestracji z pytaniem wprost o język – to najszybszy sposób, żeby się upewnić, zanim pojawisz się na miejscu.
