Dekoracje ścienne – zrób to sam

Dekoracje ścienne – zrób to sam to najtańszy i najbardziej spersonalizowany sposób na całkowitą odmianę charakteru wnętrza bez angażowania ekipy remontowej. Najlepsze efekty osiągniesz, wykorzystując proste techniki takie jak makrama ze sznurka bawełnianego, upcycling starych ram z odzysku, szablony malarskie oraz tworzenie autorskich galerii zdjęć na taśmach bezinwazyjnych. Z mojego doświadczenia wynika, że wystarczy wolny weekend i budżet nieprzekraczający stu złotych, by pusta, nudna płaszczyzna stała się głównym punktem wizualnym każdego salonu.

Wielu ludzi boi się własnoręcznej pracy przy aranżacji wnętrz. Zupełnie niesłusznie. Wywiercenie dziury w ścianie czy pomalowanie kawałka deski nie wymaga dyplomu inżyniera. Wymaga chęci. I odrobiny wyobraźni przestrzennej. My w naszej pracowni przerobiliśmy setki metrów kwadratowych pustych przestrzeni. Pokażę ci dokładnie, co działa, a co jest tylko stratą czasu i pieniędzy.

Jak tanio zrobić ozdoby na ścianę do salonu?

Koszty można ciąć radykalnie. Wystarczy przestać kupować gotowe produkty w sieciówkach. Prawdziwe dekoracje ścienne – zrób to sam opierają się na materiałach, które często już masz w domu lub kupisz za grosze na lokalnym targu staroci. Wykorzystanie resztek farb z poprzedniego remontu to podstawa. Zwykła sklejka docięta w markecie budowlanym kosztuje ułamek tego, co gotowy obraz na płótnie. A efekt wizualny możesz osiągnąć o niebo lepszy.

W zeszłym miesiącu szukaliśmy taniego rozwiązania do surowego loftu na warszawskiej Pradze. Zamiast zamawiać drogie panele akustyczne, pojechaliśmy na bazar na Kole. Kupiliśmy cztery stare, zniszczone ramy okienne. Kosztowały bez mała pięćdziesiąt złotych za całość. Wyczyściliśmy je papierem ściernym, pomalowaliśmy resztką czarnej farby akrylowej i wstawiliśmy do środka siatkę hodowlaną z drutu. Na tym zawiesiliśmy małe doniczki z epipremnum. Całość zamknęła się w ułamku kwoty, jaką zapłacilibyśmy w modnym sklepie z designem. To jest właśnie prawdziwy upcycling.

Do wykonania budżetowych ozdób przydadzą ci się konkretne rzeczy. I nie potrzebujesz tutaj całego warsztatu stolarskiego.

• Dobry pistolet na klej na gorąco. Ale uwaga, nie kupuj najtańszego chłamu z marketu za dziesięć złotych, bo zalejesz sobie palce, a spoiwo puści po dwóch dniach. Zainwestuj w sprzęt o mocy minimum 60W, który stabilnie trzyma temperaturę roboczą. Sztyfty klejowe też mają znaczenie, te przezroczyste są zazwyczaj mocniejsze od matowych.
• Zszywacz tapicerski (taker). Niezastąpiony do naciągania materiałów na ramy, mocowania siatek czy grubych sznurków do drewnianych pleców obrazów. Wybierz model w całości metalowy.
• Ostry nożyk do tapet z zapasem łamanych ostrzy, mocna taśma dwustronna (najlepiej piankowa) i podstawowy zestaw pędzli syntetycznych do farb wodorozcieńczalnych.
• Wiertarka udarowa. Jeśli mieszkasz w bloku z wielkiej płyty, zapomnij o wbijaniu gwoździków. Żelbet po prostu wykrzywi gwóźdź i zniszczy tynk. Dobry udar i wiertło widiowe to podstawa, żeby szybko i czysto osadzić kołek rozporowy.

Z jakich materiałów najlepiej tworzyć dekoracje ścienne zrób to sam?

Wybór materiału determinuje trwałość i ostateczny wygląd twojej pracy. Unikam plastiku. Zawsze. Jest tani, ale wygląda tandetnie i szybko się starzeje pod wpływem promieniowania UV z okna. Skupiamy się na surowcach naturalnych i półproduktach rzemieślniczych.

Prawda jest zresztą absolutnie taka, że kleje na gorąco z marketu to w większości totalny chłam. Zrobiliśmy na wdrożeniu testy z tanimi pistoletami, potem zawiesiło się podawanie sztyftu, więc wprowadzono poprawkę z taśmą dwustronną przed poniedziałkiem. Kto kleił gruby sznurek do śliskiej płyty MDF ten wie, że to katorga. Palce poparzone, robota stoi. Więc bierzcie od razu porządne spoiwa tapicerskie, bo szkoda nerwów na te chińskie wynalazki rzucane na palety przy kasach.

Drewno to król. Nawet stare deski paletowe po przeszlifowaniu i zabejcowaniu nabierają szlachetnego charakteru. Sznurek bawełniany skręcany lub pleciony to z kolei podstawa do wszelkich form tekstylnych. Zobaczmy konkretne zestawienie surowców.

Tworzenie obrazów strukturalnych z masy szpachlowej to obecnie absolutny hit. Nakładasz zwykłą szpachlę naprawczą na tanie płótno malarskie za pomocą pacy zębatej. Zostawiasz do wyschnięcia na dobę. Potem malujesz to na dowolny kolor farbą akrylową. Efekt przypomina surowy beton architektoniczny lub abstrakcyjną rzeźbę. Kosztuje to grosze. Wygląda jak z drogiej galerii sztuki współczesnej.

Czy makrama na ścianę jest trudna do zrobienia dla początkujących?

Nie. Makrama jest banalnie prosta. Wymaga jedynie cierpliwości. To technika wiązania sznurków bez użycia igieł, drutów czy szydełka. Wszystko robisz palcami. Jeśli potrafisz zawiązać sznurówki w butach, opanujesz też podstawowe sploty makramowe.

Do startu potrzebujesz tylko dwóch rzeczy. Grubego kija (może być znaleziony w lesie, okorowany i wysuszony) oraz motka sznurka bawełnianego o grubości 5 milimetrów. Zdecydowanie polecam sznurek pleciony na początek. Sznurek skręcany ma tendencję do rozwarstwiania się, co mocno irytuje przy pierwszych próbach i poprawkach. Utnij dziesięć kawałków sznurka, każdy o długości trzech metrów. Przewieś je przez kij za pomocą węzła mocującego (tzw. główki skowronka). I masz już bazę, na której możesz pracować.

Głównym splotem, na którym opiera się dziewięćdziesiąt procent wzorów w internecie, jest węzeł płaski. Składa się on z dwóch ruchów. Prawy sznurek idzie nad środkowymi i pod lewym, a lewy pod środkowymi i wychodzi górą przez pętlę po prawej stronie. Potem odwracasz kolejność. Zrobiłeś właśnie pełny węzeł płaski. Powtórz to sto razy i masz gotowy panel na ścianę. Chociaż prawdę mówiąc brakuje nam twardych danych za wczoraj, więc wydaje się to tylko jedną z możliwych hipotez na najbliższy kwartał przed spowolnieniem rynku wnętrzarskiego, że makrama utrzyma się na szczycie trendów boho.

Często widzę, jak ludzie zniechęcają się po pierwszym krzywym rzędzie. Błąd. Makrama lubi asymetrię. Jeśli węzły nie są idealnie równe, praca zyskuje na autentyczności. Maszynowe, perfekcyjne sploty wyglądają sztucznie. Rękodzieło musi mieć w sobie pierwiastek ludzkiego błędu. To on nadaje przedmiotowi duszę.

Jak zaplanować i powiesić domową galerię zdjęć bez wiercenia?

Domowa galeria zdjęć to najmocniejszy akcent personalizujący przestrzeń. Problem polega na tym, że źle zaplanowana galeria wygląda jak przypadkowy zbiór śmieci. A wiercenie piętnastu dziur w żelbecie to koszmar, którego nikt nie chce przechodzić.

Zrezygnowaliśmy z wiertarki na rzecz rzepów montażowych. To obecnie najlepsza metoda wieszania lekkich ram na gładkich tynkach i farbach zmywalnych. Rzepy trzymają mocno, a przy demontażu nie odrywają farby. Sprawdziliśmy to u nas w biurze wielokrotnie. Musisz tylko pamiętać o odtłuszczeniu ściany zwykłym alkoholem przed przyklejeniem paska. Bez tego nawet najdroższy rzep odpadnie pod ciężarem ramy po kilku dniach.

Planowanie układu zrób na podłodze. Zawsze. Wycięcie kształtów ram z szarego papieru do pieczenia i przyklejenie ich na ścianę taśmą malarską to świetny trik. Widzisz proporcje przed podjęciem ostatecznej decyzji. Zastosuj układ asymetryczny z jedną dużą ramą jako punktem centralnym (kotwicą), wokół której dobudujesz resztę mniejszych elementów. Taki chaos kontrolowany sprawdza się najlepiej.

Pamiętaj o passe-partout. To ta tekturowa ramka wewnątrz właściwej ramy, która oddziela zdjęcie od szkła. Nawet najtańszy wydruk z domowej drukarki zyskuje profesjonalny wygląd, jeśli oprawisz go w szerokie, białe passe-partout. Daje to zdjęciu oddech i przestrzeń. W małych mieszkaniach unikaj ciemnych, masywnych ram. Przytłoczą wnętrze. Postaw na cienkie profile aluminiowe lub jasne drewno dębowe.

Co to jest upcycling w dekorowaniu wnętrz i jak go zacząć?

Upcycling to nie jest zwykły recykling. Recykling niszczy formę przedmiotu, by odzyskać surowiec. Upcycling podnosi wartość starego przedmiotu poprzez nadanie mu nowej funkcji lub odświeżenie estetyki. To brudna, fizyczna praca z farbami i papierem ściernym.

Prawie osiemdziesiąt procent starych ram z piwnicy nadaje się do uratowania. Oczywiście pod warunkiem, że nie zniszczyła ich WILGOĆ. Zbutwiałe drewno ląduje w koszu. Ale porysowana politura czy odpryskujący lakier to dla nas tylko zachęta do pracy. Farby kredowe to twoja najlepsza broń w tej walce. Mają fenomenalną przyczepność. Nie musisz zdzierać starych powłok do surowego drewna. Wystarczy delikatnie zmatowić powierzchnię gąbką ścierną o gradacji 120, umyć wodą z płynem do naczyń i możesz malować.

Farba kredowa wysycha bardzo szybko, dając głęboko matowe wykończenie. Żeby dekoracja ścienna z odzysku była trwała, musisz zabezpieczyć farbę woskiem bezbarwnym lub lakierem wodnym. Inaczej każdy dotyk zostawi na niej trwały ślad. Woskowanie wciera się bawełnianą szmatką. To relaksujący proces. A stara, rzeźbiona rama znaleziona na śmietniku staje się nagle centralną ozdobą ściany nad kanapą.

Możesz też wykorzystać stare deski podłogowe. Zbijasz je w kwadrat. Malujesz na biało. Potem przecierasz krawędzie papierem ściernym, żeby odsłonić surowe drewno. Na środku montujesz duży, czarny haczyk żeliwny. Masz gotowy, rustykalny wieszak na makramę lub kapelusze. Zrobienie tego zajmuje godzinę. Satysfakcja z uratowania materiału jest ogromna.

Dlaczego szablony malarskie wracają do łask w aranżacji?

Kiedyś kojarzyły się z kiczowatymi wzorami w kwiatuszki z lat dziewięćdziesiątych. Dzisiaj duże szablony malarskie wielokrotnego użytku to potężne narzędzie do tworzenia iluzji tapety bez ponoszenia kosztów jej zakupu i trudnego montażu. Wzory geometryczne, duże liście monstery czy motywy marokańskiej koniczyny potrafią całkowicie zmienić odbiór pomieszczenia.

Pracujemy z szablonami wykonanymi z grubego tworzywa mylar. Są elastyczne i nie rwą się przy odklejaniu. Największym błędem, jaki popełniają amatorzy, jest używanie zbyt dużej ilości farby. Farba podcieka wtedy pod krawędzie szablonu i wzór wychodzi rozmazany. Zmieniliśmy te zasady na robocie. Zamiast pędzla bierzemy mały wałek gąbkowy. Nabieramy na niego minimalną ilość farby akrylowej, a następnie rolujemy go na suchej kuwecie lub ręczniku papierowym, żeby był prawie suchy. Dopiero wtedy nakładamy kolor na ścianę. Metoda suchego pędzla lub suchego wałka to jedyny sposób na uzyskanie ostrych jak brzytwa krawędzi wzoru.

Przyklej szablon do ściany taśmą malarską. Wypoziomuj go małą poziomicą. Nałóż pierwszą warstwę. Odklej szablon od razu, nie czekaj aż farba wyschnie. Przesuń go do punktów pozycjonujących i maluj dalej. W ten sposób w jedno popołudnie stworzysz akcentową ścianę w sypialni za ułamek ceny fototapety na wymiar.

Zastanawiacie się zresztą, dlaczego to na produkcji tak wyje na testach po drodze? Sam się nad tym borykałem dzisiaj u siebie we wtorek, próbując zgrać wzór w rogu pokoju. Kąty w naszych blokach nigdy nie mają dziewięćdziesięciu stopni. Szablon trzeba bezlitośnie doginać, a czasem po prostu dociąć nożyczkami pod wymiar rogu i pogodzić się z utratą jego wielokrotnego użytku w tym miejscu. Trudno. Cel uświęca środki.

Złote zasady kompozycji ściennej

Nie zawieszaj niczego za wysoko. To plaga polskich domów. Środek obrazu, lustra czy makramy powinien znajdować się na wysokości oczu dorosłego człowieka. Standardowo przyjmuje się około 150 centymetrów od podłogi. Jeśli wieszasz coś nad kanapą, zostaw około 20-30 centymetrów wolnej przestrzeni między oparciem mebla a dolną krawędzią ramy. Inaczej goście będą uderzać w to głową przy wstawaniu.

Zawsze bierz pod uwagę oświetlenie. Teksturowe obrazy z masy szpachlowej wyglądają płasko w świetle padającym prosto z sufitu. Wymagają bocznego oświetlenia, na przykład z kinkietu lub lampy podłogowej. Światło ślizgające się po powierzchni wydobywa cienie i podkreśla trójwymiarowość dekoracji. Gładkie plakaty w antyramach za to świetnie znoszą rozproszone światło dzienne, ale fatalnie reagują na punktowe halogeny, które tworzą na szkle wściekłe refleksy.

Grupuj mniejsze przedmioty. Jeden mały obrazek na wielkiej, pustej ścianie wygląda smutno i proporcjonalnie ginie. Zamiast tego stwórz kompozycję z trzech lub pięciu mniejszych elementów. Liczby nieparzyste w kompozycji wizualnej zawsze sprawdzają się lepiej, bo ludzkie oko nie potrafi ich łatwo podzielić na symetryczne połowy, co zmusza mózg do dłuższego skupienia uwagi na obiekcie.

Często zadawane pytania (FAQ)

• Czy można przykleić obraz do ściany pokrytej tapetą?
  Zdecydowanie odradzam. Nawet najlepsze rzepy montażowe czy taśmy dwustronne trzymają się tapety powierzchownie. Ciężar obrazu po prostu rozerwie wierzchnią warstwę papieru lub winylu. W przypadku tapet jedynym pewnym rozwiązaniem jest tradycyjny kołek rozporowy i wkręt.
• Jak wyczyścić zakurzoną makramę?
  Nie wrzucaj jej do pralki. Sznurki się splączą i stracą kształt. Makramę odkurzamy zwykłym odkurzaczem z nałożoną końcówką ze szczotką na najniższej mocy ssania. Rozczesane frędzle można delikatnie przetrzeć wilgotną szmatką i przeczesać rzadkim grzebieniem.
• Jakie farby są najlepsze do malowania po sklejce?
  Do wnętrz najlepiej sprawdzają się farby akrylowe ze względu na brak intensywnego zapachu i szybki czas schnięcia. Jeśli zależy ci na matowym, głębokim wykończeniu, wybierz farby kredowe. Obie opcje wymagają nałożenia warstwy ochronnej (lakieru bezbarwnego).
• Jak tanio zrobić duże płótno do malowania?
  Zbij prostokątną ramę z listewek sosnowych z marketu budowlanego. Zamiast drogiego płótna malarskiego, naciągnij na nią grubą bawełnianą tkaninę (np. tanie prześcieradło lub surówkę bawełnianą) za pomocą takera. Następnie zagruntuj materiał dwiema warstwami zwykłego, taniego gesso lub rozwodnionym klejem wikol.
• Czym ciąć gruby sznurek bawełniany, żeby się nie strzępił?
  Używaj ostrych nożyczek krawieckich. Jeśli sznurek nadal mocno się rozkręca podczas pracy, przed cięciem owiń miejsce cięcia kawałkiem przezroczystej taśmy klejącej i przetnij dokładnie przez środek taśmy. Zabezpieczy to końcówki do czasu zakończenia projektu.
• Czy dekoracje z mchu chrobotka trzeba podlewać?
  Absolutnie nie. Mech chrobotek stosowany w obrazach jest mchem stabilizowanym (spreparowanym m.in. w roztworze gliceryny). Nie rośnie, nie potrzebuje słońca ani wody. Pobiera wilgoć z powietrza. Zraszanie wodą trwale go uszkodzi i wypłucze barwnik.

Masz pustą ścianę w korytarzu. Idź teraz do piwnicy, znajdź starą deskę, przynieś sznurek i po prostu zacznij działać z materiałem. Nie planuj tego przez kolejne trzy miesiące w aplikacjach z inspiracjami.

Bibliografia:

1. Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie – https://asp.waw.pl
2. Instytut Wzornictwa Przemysłowego – https://iwp.com.pl
3. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego – https://www.gunb.gov.pl
4. Polskie Stowarzyszenie Rzemieślników – https://zrp.pl