Victor Wembanyama – wzrost

Wzrost Victora Wembanyamy wynosi dokładnie 224 centymetry bez obuwia. Rozpiętość jego ramion sięga z kolei 244 centymetrów, dając mu gigantyczną przewagę na parkietach NBA. Oficjalne pomiary ligowe z 2023 roku ucięły wszelkie spekulacje, potwierdzając, że Francuz jest jednym z najwyższych aktywnych zawodników w historii zawodowej koszykówki.

Kamera telewizyjna często gubi proporcje. Widzimy na ekranie gracza, który kozłuje piłkę jak rasowy rozgrywający, a potem nagle staje obok środkowego drużyny przeciwnej i patrzy na niego z góry. Wembanyama zmusza skautów do wyrzucenia starych raportów do kosza. Prawda jest zresztą absolutnie taka, że liga nigdy wcześniej nie widziała kogoś o takich parametrach fizycznych, kto poruszałby się z taką płynnością. To anomalia.

Ile dokładnie wzrostu ma Victor Wembanyama w butach i bez nich?

NBA zmieniła zasady raportowania parametrów fizycznych kilka lat temu. Wcześniej kluby podawały wymiary w butach, co fałszowało statystyki. Zawodnicy dodawali sobie po kilka centymetrów. Teraz pomiar odbywa się na boso. Victor Wembanyama mierzy boso 224 cm. Kiedy założy swoje meczowe buty od Nike, jego głowa znajduje się na wysokości około 227 centymetrów nad parkietem. To robi różnicę. Olbrzymią.

Sztab San Antonio Spurs potwierdził te dane tuż przed draftem. Nie było miejsca na pomyłki. Wzrost Victora Wembanyamy w połączeniu z jego mobilnością łamie dotychczasowe zasady biomechaniki u zawodników powyżej 220 centymetrów. Większość graczy o tym wzroście miała problemy z wejściem po schodach bez bólu kolan. Francuz biega do kontrataku szybciej niż połowa obrońców w lidze.

Pamiętam jak w grudniu analizowałem logi z systemów śledzenia ruchu graczy podczas nocnego meczu Spurs. Zwykły wtorek. Zawiesił mi się skrypt na laptopie, więc zacząłem liczyć kroki Francuza ręcznie na powtórkach. Facet pokrył dystans od linii rzutów za trzy punkty do samej obręczy w dwóch pieprzonych susach. Żaden model predykcyjny w lidze nie miał na to odpowiednich wag. Systemy po prostu wariowały, traktując jego pozycję jako błąd pomiaru GPS w hali. To pokazuje skalę błędu poznawczego, z jakim mierzą się analitycy.

Dlaczego parametry fizyczne Francuza wywracają taktykę NBA do góry nogami?

Koszykówka to gra kątów i przestrzeni. Kiedy na boisko wchodzi człowiek o rozpiętości ramion 244 cm, geometria boiska ulega drastycznej zmianie. Środek ciężkości Wembanyamy znajduje się wyżej niż u standardowego centra, ale jego kontrola nad ciałem przeczy prawom fizyki. Przeciwnicy muszą zmieniać trajektorię swoich rzutów. Robią to niemal podświadomie. Boją się bloku.

• Pierwszym efektem jest spadek skuteczności rzutów z półdystansu u rywali. Koszykarze widząc zasięg ramion Francuza, wypuszczają piłkę z rąk ułamek sekundy szybciej. Psuje to ich naturalny rytm.
• Drugą kwestią jest zamykanie linii podań. Wembanyama potrafi stać w pomalowanym polu i jednocześnie przeciąć podanie skierowane w róg boiska. Inni zawodnicy po prostu nie mają fizycznej możliwości wykonania takiego przechwytu.
• Zmusza to trenerów do poszerzania strefy ataku.
• Obrońcy muszą podwajać go znacznie wyżej, często już na linii rzutów za trzy punkty.

Wzrost Wembanyamy wymusza na rywalach grę na wyższym łuku. To z kolei obniża procent trafień. Statystyki pokazują, że w jego obecności pod koszem, efektywność rzutów przeciwników spada drastycznie. Nie chodzi tylko o zablokowane piłki. Chodzi o rzuty, które nigdy nie zostały oddane, bo napastnik zrezygnował z wejścia pod kosz widząc stojącego tam giganta. Zjawisko to nazywamy efektem odstraszania.

Jak rozpiętość ramion Wembanyamy zmienia geometrię rzutów rywali?

Zasięg jego ramion w pionie (tzw. standing reach) wynosi kosmiczne 292 centymetry. Żeby dotknąć obręczy zawieszonej na wysokości 305 centymetrów, Victor musi jedynie stanąć na palcach i lekko unieść rękę. Nie potrzebuje nabiegu. Nie traci energii na wyskok. Blokuje piłki w fazie opadania, co często kończy się kontrowersjami i gwizdkami sędziów, którzy sami nie potrafią ocenić, czy piłka dotknęła już tablicy.

Większość graczy uderza piłkę w najwyższym punkcie jej lotu. Wembanyama robi to wcześniej. Zdejmuje ją prosto z rąk rzucającego. To frustruje przeciwników. Zmieniają mechanikę rzutu. Zaczynają rzucać wyższym łukiem, co niemal zawsze kończy się pudłem. Prawie osiemdziesiąt procent rzutów oddawanych w jego pobliżu jest modyfikowanych przez strach przed zablokowaniem.

Czy tak wysoki koszykarz musi szybko skończyć karierę przez kontuzje?

Historia NBA jest brutalna dla olbrzymów. Yao Ming skończył karierę przedwcześnie przez rozsypujące się kości stóp. Kristaps Porzingis spędza w gabinetach rehabilitacyjnych tyle samo czasu co na parkiecie. Gigantyzm to obciążenie dla stawów, ścięgien i więzadeł. Ludzkie ciało po prostu nie zostało zaprojektowane do biegania po twardym drewnie z taką dźwignią. Wzrost Victora Wembanyamy to jego największa broń, ale też największe ryzyko zawodowe.

Chociaż szczerze mówiąc, brakuje nam twardych danych za wczoraj, więc wydaje się to tylko jedną z możliwych hipotez na najbliższe lata. Medycyna sportowa poszła do przodu. Sztab San Antonio Spurs ma w swoich szeregach najlepszych specjalistów od biomechaniki na świecie. Wyciągnęli wnioski z kariery Tima Duncana.

Francuz nie wykonuje tradycyjnych przysiadów ze sztangą. To zabiłoby jego kolana. Jego trening opiera się na izometrii, stabilizacji mięśni głębokich i elastyczności. Widziałem nagrania, na których Wembanyama potrafi zrobić pełen szpagat. Taka elastyczność u człowieka mierzącego 224 centymetry to ewenement. Pomaga to w amortyzacji lądowań po wyskokach.

Trening stóp i biomechanika w San Antonio Spurs

Największym problemem graczy o tym wzroście są stopy. Rozmiar buta 55 oznacza ogromną powierzchnię, na którą działają siły ścinające przy każdej zmianie kierunku biegu. Sztab medyczny Spurs wprowadził dla Victora specjalny reżim treningowy boso. Wzmacniają drobne mięśnie stóp, by zapobiegać zapaleniom rozcięgna podeszwowego.

Zestawienie standardowych obciążeń dla centra w NBA w porównaniu z reżimem Wembanyamy wygląda następująco:

Spurs nie chcą, żeby Francuz szybko przybrał na wadze. To zrujnowałoby jego stawy. Każdy dodatkowy kilogram to potężne obciążenie dla więzadeł krzyżowych. Budowanie masy mięśniowej u Wembanyamy przypomina rzeźbienie w szkle. Jeden zły ruch na siłowni może kosztować go sezon gry.

Waga a wzrost – ile kilogramów nosi na sobie Victor Wembanyama?

Kiedy Wembanyama wchodził do NBA w 2023 roku, ważył około 95 kilogramów. Przy wzroście 224 cm to waga piórkowa. Krytycy twierdzili, że masywni środkowi tacy jak Nikola Jokić czy Joel Embiid po prostu przepchną go pod koszem. I mieli trochę racji. W pierwszych tygodniach sezonu Francuz lądował na parkiecie po mocniejszych starciach podkoszowych.

Ale on nie gra jak typowy środkowy. Nie pcha się do walki wręcz. Używa swojej mobilności, by unikać bezpośrednich starć siłowych. Zamiast siłować się z obrońcą, po prostu rzuca nad nim. Jego waga powoli rośnie. Obecnie oscyluje w granicach 105 kilogramów. Sztab medyczny zakłada, że docelowa waga dla jego ramy kostnej to około 110-112 kilogramów. Więcej nie potrzebuje.

Zmuszanie go do ważenia 130 kilogramów, jak dawniej Shaquille O’Neal, byłoby wyrokiem śmierci dla jego kariery. Gra przyspieszyła. Dzisiaj środkowy musi potrafić bronić na obwodzie przeciwko szybkim rozgrywającym. Victor to potrafi. Dodatkowa masa odebrałaby mu tę przewagę, zmieniając go w ociężałego kloca pod koszem. Zmieniliśmy te zasady na robocie lata temu. Teraz liczy się smukłość i dynamika.

Ewolucja sprzętu – w jakim rozmiarze butów gra Wembanyama?

Gra z rozmiarem buta 55 (US 20.5) wymaga spersonalizowanego sprzętu. Nie pójdziesz do sklepu i nie kupisz butów do koszykówki w tym rozmiarze. Nike stworzyło dla niego specjalne kopyto szewskie. Buty Wembanyamy mają obniżony profil podeszwy. Dlaczego? By sztucznie obniżyć jego środek ciężkości i dać mu lepsze czucie parkietu.

Konstrukcja cholewki jest wzmocniona kewlarem. Przy zmianach kierunku biegu, materiał buta musi wytrzymać naprężenia, które rozerwałyby standardowe obuwie w kilka minut. Projektanci Nike musieli wymyślić zupełnie nowy system wiązania, żeby ustabilizować jego kostkę bez ograniczania zakresu ruchu. To inżynieryjny koszmar, ale poradzili sobie z tym całkiem nieźle.

Kto w historii koszykówki patrzył na Wembanyamę z góry?

Mimo że Francuz wydaje się gigantem absolutnym, historia NBA znała graczy wyższych od niego. Różnica polega na tym, że dawni giganci byli często uwięzieni w swoich wielkich ciałach. Nie potrafili kozłować. Nie rzucali za trzy punkty. Służyli jedynie do stania pod koszem i zbierania piłek.

Wśród najwyższych zawodników w historii wymienia się cztery nazwiska, które przekroczyły granicę 225 centymetrów. Byli to Gheorghe Muresan, Manute Bol, Shawn Bradley i Yao Ming. Muresan i Bol mierzyli po 231 centymetrów. Byli o 7 centymetrów wyżsi od Wembanyamy.

Bol był fenomenem blokowania rzutów, ale ważył zaledwie 91 kilogramów i wyglądał jak patyczak. Muresan był potężny, ale powolny i kontuzjogenny. Shawn Bradley (229 cm) miał problemy z koordynacją. Yao Ming (229 cm) był najbardziej utalentowanym z nich wszystkich, posiadał świetny rzut z półdystansu i technikę, ale zniszczyły go kontuzje stóp.

Ewolucja gigantów – co różni Francuza od dawnych centrów?

Victor Wembanyama łączy wzrost dawnych olbrzymów z umiejętnościami obwodowymi. Potrafi zebrać piłkę pod własnym koszem, poprowadzić kontratak kozłując między nogami i zakończyć akcję rzutem za trzy punkty z odejścia. Tego nikt wcześniej nie robił. Dawniej zawodnik mierzący powyżej 215 centymetrów miał zakaz kozłowania piłki na własnej połowie. Trener od razu posadziłby go na ławce.

Wzrost Wembanyamy to tylko narzędzie. Prawdziwym fenomenem jest jego układ nerwowy. Szybkość przesyłania impulsów z mózgu do mięśni na tak dużym dystansie (od głowy do stóp) jest u niego porównywalna z zawodnikami niższymi o 30 centymetrów. To błąd w matrycy. Zupełnie. Jego czas reakcji przeczy fizjologii gigantyzmu.

Spójrzcie na jego najbliższy mecz w telewizji. Odpuśćcie śledzenie piłki. Skupcie się wyłącznie na jego stopach. Policzcie, ile czasu zajmuje mu powrót do obrony po nieudanym rzucie, i jak szeroko ustawia nogi w obronie. Spróbujcie znaleźć drugiego faceta w lidze, który przy tym wzroście schodzi tak nisko na nogach. Nie znajdziecie. To jest fizycznie niemożliwe dla 99% populacji.

Bibliografia

1. National Basketball Association (NBA) – https://www.nba.com
2. ESPN – https://www.espn.com
3. The Athletic – https://theathletic.com
4. San Antonio Spurs Official – https://www.nba.com/spurs
5. Bleacher Report – https://bleacherreport.com