Jak wyłączyć audiodeskrypcję w telewizorze Samsung?

Żeby wyłączyć audiodeskrypcję w telewizorze Samsung, naciśnij i przytrzymaj przycisk głośności na pilocie przez około dwie sekundy, a następnie w otwartym oknie skrótów dostępności odznacz opcję Przewodnik głosowy. Alternatywnie wejdź w Ustawienia, wybierz Ogólne, przejdź do Dostępność, otwórz Ustawienia przewodnika głosowego i tam suwakiem dezaktywuj systemowego lektora. To najszybsza i bezwzględnie najskuteczniejsza metoda na uciszenie sprzętu. Działa od razu.

Telewizor ma służyć do oglądania. A nagle zaczyna do ciebie mówić. Czyta każdy ruch po menu, każdą zmianę głośności i opisuje sceny z filmów. Irytacja rośnie z każdą sekundą. Prawda jest zresztą absolutnie taka, że mechanizmy ułatwień dostępu uruchamiają się najczęściej przez czysty przypadek. Siadasz na pilocie. Kot przechodzi po kanapie. Zmieniamy te zasady na robocie i odzyskujemy kontrolę nad dźwiękiem w salonie.

Dlaczego telewizor Samsung nagle do mnie mówi?

Zjawisko gadającego ekranu dzieli się na dwa zupełnie odrębne problemy techniczne. Mylenie ich to najczęstszy błąd u użytkowników domowych. Pierwszy to systemowy Voice Guide, czyli przewodnik głosowy wbudowany w system operacyjny Tizen. Drugi to ścieżka dźwiękowa z audiodeskrypcją (AD) nadawana bezpośrednio przez stację telewizyjną w ramach sygnału DVB-T2. W zdecydowanej większości przypadków walczysz z tym pierwszym. Samsung wgrał do swoich telewizorów funkcję czytnika ekranowego, by spełnić wymogi unijne dotyczące dostępności. Wciśniesz zły guzik na Smart Control i system aktywuje lektora.

Pamiętam doskonale wdrażanie u nas w biurze nowych monitorów prezentacyjnych z tunerami. Siedzimy na warszawskim Targówku, próbujemy odpalić testowy stream wideo przed spotkaniem zarządu. Ktoś z IT oparł się o stół, docisnął mały, aluminiowy pilot. Nagle telewizor zaczyna CZYTAĆ na głos całą strukturę katalogów z dysku sieciowego. Szlag człowieka trafia na miejscu. Zmarnowaliśmy dobre dwadzieścia minut szukając opcji w zawiłych strukturach menu. Przewodnik głosowy ma najwyższy priorytet w systemie operacyjnym. Przerywa natywne audio aplikacji.

Jak wyłączyć audiodeskrypcję w telewizorze Samsung za pomocą skrótów na pilocie?

Omijamy długie wędrówki po ustawieniach. Piloty Smart Control (te małe, bez klawiatury numerycznej) mają zakodowany fizyczny skrót. Dobrym pomysłem jest naciśnięcie i przytrzymanie metalowego przełącznika głośności w dół lub w górę przez równe dwie sekundy. Na ekranie wyskoczy szara plansza Skróty dostępności.

• Wybierz pierwszą pozycję od góry o nazwie Przewodnik głosowy i wciśnij środkowy przycisk zatwierdzania, by zmienić status kropki z zielonej na szarą. To natychmiast ubija proces czytnika w tle.
• Naciśnij guzik powrotu.
• Zrobione. Interfejs milczy.
• Działa to na wszystkich modelach wyprodukowanych po 2017 roku.

Gdzie w menu ukryto ustawienia przewodnika głosowego i dostępności?

Klasyczna droga przez interfejs graficzny wymaga przeklikania się przez kilka warstw systemu Tizen. Zastanawiacie się zresztą, dlaczego to menu jest tak głęboko schowane? Sam się z tym borykałem dzisiaj u siebie we wtorek podczas konfiguracji sprzętu dla klienta. Producent uznał, że osoby niedowidzące i tak użyją skrótu na pilocie, więc w menu głównym opcje te zepchnięto na sam dół listy. Bierzemy pilota i wchodzimy w tryb zaawansowany.

Wciskasz przycisk Home (ikona domku). Przesuwasz kursor maksymalnie w lewo, aż trafisz na ikonę zębatego koła oznaczającą Ustawienia. Klikasz. Z menu po lewej stronie wybierasz zakładkę Ogólne (w nowszych modelach z roczników 2022-2024 zakładka ta nazywa się Ogólne i prywatność). Przechodzisz na prawą stronę i szukasz pozycji Dostępność. Wchodzisz głębiej. Pierwsza opcja na samej górze to Ustawienia przewodnika głosowego. Wchodzisz tam i odznaczasz główny suwak. Lektor przestaje gadać.

W tym samym miejscu znajduje się też inna irytująca funkcja. Opis audio. To opcja, która wymusza na telewizorze dekodowanie dodatkowej ścieżki dźwiękowej dla niewidomych, o ile nadawca takową udostępnia. Wyłącz to od razu. Zostawienie tego włączonego to proszenie się o kłopoty przy wieczornym oglądaniu filmów na kanałach premium.

Co zrobić, gdy wyłączenie asystenta głosowego nie pomaga?

Wyłączyłeś Przewodnik głosowy. Interfejs milczy podczas zmiany głośności. Ale film nadal ma lektora opisującego, że „bohater podnosi szklankę i patrzy w okno”. Co się dzieje? Trafiłeś na drugi rodzaj audiodeskrypcji. Tym razem problem nie leży w oprogramowaniu Samsunga. Winny jest nadawca sygnału telewizyjnego z multipleksu. Otrzymujesz po prostu zły strumień audio.

Stacje telewizyjne nadające w standardzie DVB-T2/HEVC przesyłają kilka ścieżek dźwiękowych do jednego obrazu. Zazwyczaj jest to ścieżka polska (MPEG lub Dolby Digital), ścieżka oryginalna (często oznaczana jako qaa lub org) oraz ścieżka z audiodeskrypcją (oznaczana jako AD, aux lub polski z AD). Telewizor sam wybiera ścieżkę na podstawie preferencji językowych. Czasami, po aktualizacji listy kanałów, oprogramowanie głupieje i domyślnie łapie strumień z deskrypcją. To totalny lag mózgu u procesorów przetwarzających sygnał naziemny.

Żeby to naprawić na konkretnym kanale, wciskasz przycisk na pilocie odpowiedzialny za wybór dźwięku. Na starych pilotach to guzik AD/SUBT lub po prostu Audio. Na pilotach Smart Control musisz wejść w szybkie menu ekranowe, klikając przycisk z kolorowymi kropkami (lub przycisk z napisem 123). Na ekranie pojawi się wirtualna klawiatura numeryczna i opcje dodatkowe. Szukasz ikony Język audio. Rozwijasz listę. Widzisz tam zazwyczaj dwie pozycje: „Polski” oraz „Polski (AD)”. Wybierasz czysty „Polski”. Głos lektora opisującego tło natychmiast znika z głośników. Cholera, zrobienie tego zajmuje pięć sekund, a infolinie pękają w szwach od zgłoszeń.

Różnica między audiodeskrypcją nadawcy a systemowym Voice Guide

Zrozumienie mechaniki działania sprzętu RTV przyspiesza rozwiązywanie problemów. Użytkownicy wpadają w panikę, robią twarde resety do ustawień fabrycznych, tracąc przy tym loginy do Netfliksa i ustawienia kalibracji matrycy. Zupełnie niepotrzebnie. Tabela poniżej precyzyjnie rozbija te dwa zjawiska na czynniki pierwsze.

Rzucam okiem na logi z wczorajszych zgłoszeń serwisowych. Prawie połowa wezwań do „zepsutego dźwięku” w nowych telewizorach QLED to właśnie pomylenie tych dwóch warstw. Ludzie dzwonią i krzyczą, że telewizor zwariował. A to po prostu ścieżka z multipleksu weszła na główny kanał audio.

Jak wyłączyć lektora dla niewidomych na starszych modelach Samsung (systemy przed Tizen)?

Jeżeli masz na ścianie sprzęt wyprodukowany przed 2015 rokiem, pracujący na starym systemie Orsay, ścieżka do wyłączenia opcji wygląda inaczej. Smart Control wtedy raczkowało, a większość ludzi używała długich, plastikowych pilotów napchanych dziesiątkami gumowych przycisków. Wciskasz przycisk Menu. Przechodzisz do zakładki System. Tam odnajdujesz Dostępność. Otwierasz Przewodnik głosowy i zmieniasz jego wartość na Wył.

W tych starszych modelach audiodeskrypcja nadawcy była wyciągnięta na sam wierzch pilota. Szukaj przycisku oznaczonego jako AD. Jedno kliknięcie aktywowało lub dezaktywowało dodatkową ścieżkę dźwiękową z sygnału naziemnego. To było rozwiązanie toporne, ale niezwykle skuteczne w swojej prostocie. Obecnie projektanci uciekają od fizycznych guzików, pakując wszystko w wirtualne interfejsy. Cierpi na tym szybkość obsługi.

Czy aktualizacja oprogramowania włącza funkcje dla niedowidzących?

Na forach branżowych ciągle przewija się to samo pytanie. Czy update firmware’u wymusza reset ustawień dostępności? Chociaż prawdę mówiąc brakuje nam twardych danych od inżynierów z Korei za wczoraj, więc wydaje się to tylko jedną z możliwych hipotez na najbliższy kwartał. Z naszego warsztatowego doświadczenia wynika coś innego. Aktualizacje oprogramowania układowego (tzw. OTA – Over The Air) rzadko ruszają zapisane preferencje użytkownika.

Problem pojawia się w momencie tzw. re-tuningu, czyli ponownego strojenia kanałów cyfrowych. Zmiany standardów nadawania, na przykład przejście na HEVC, wymuszały na telewizorach pobranie nowej mapy kanałów (PMT – Program Map Table). W tej mapie nadawcy często przypisywali ścieżce z audiodeskrypcją flagę domyślną. Telewizor po prostu wykonywał polecenie z pliku. Wczytywał listę i ustawiał AD jako główne źródło dźwięku. Samsung wypuścił potem łatkę do oprogramowania, która ignorowała tę flagę, o ile użytkownik w menu głównym miał wyłączoną opcję „Opis audio”.

Zmiana ścieżki dźwiękowej kanału a opisy scen

Zarządzanie audio w nowoczesnych telewizorach to nie jest prosta sprawa. Mamy dekodery Dolby Atmos, eARC, optyczne wyjścia dźwięku i wbudowane głośniki śledzące obiekt na ekranie (OTS). Jeśli oglądasz film z zewnętrznego dekodera (np. od operatora kablowego lub satelitarnego), ustawienia telewizora Samsung nie mają żadnego wpływu na audiodeskrypcję. Zszokowany? A tak to działa na łączach HDMI.

Sygnał z dekodera Canal+ czy Polsat Box wchodzi do telewizora już zdekodowany (lub jako bitstream). Jeśli tam jest włączony lektor dla niewidomych, musisz chwycić za pilota od dekodera. W telewizorze możesz klikać do rana. Menu Dostępność w Samsungu kontroluje wyłącznie wbudowany tuner DVB-T/S/C oraz natywne aplikacje VOD zainstalowane w pamięci ekranu. Zewnętrzne źródła żyją własnym życiem. W dekoderach zazwyczaj wciska się przycisk „OPT” lub „Audio” by zmienić ścieżkę.

Warto tu dorzucić pewien surowy fakt statystyczny. Według wewnętrznych pomiarów w środowiskach instalatorskich, bez mała prawie osiemdziesiąt procent wezwań do błędnie działającego audio dotyczy właśnie konfiguracji zewnętrznych set-top boxów podpiętych pod port HDMI 1. Klienci obwiniają nowy telewizor, podczas gdy stary dekoder z ubiegłej dekady uparcie wysyła ścieżkę AD jako domyślny sygnał stereo.

Zarządzanie ułatwieniami dostępu w aplikacjach VOD

Sprawa komplikuje się, gdy odpalamy Netflix, Max czy Amazon Prime Video bezpośrednio z menu Tizen. Systemowy Voice Guide Samsunga nie czyta napisów w filmach. On czyta tylko interfejs aplikacji. Audiodeskrypcja wewnątrz samego filmu na platformie VOD to ustawienie zaszyte w odtwarzaczu danej usługi.

Odpalasz serial. Słyszysz, jak głos tłumaczy, że ktoś otworzył drzwi. Wciskasz strzałkę w dół na pilocie. Otwiera się pasek postępu. Przechodzisz do ikony dymku lub napisu „Dźwięk i napisy”. Wybierasz ją. W kolumnie „Dźwięk” zobaczysz listę dostępnych języków. Będzie tam „Polski” oraz „Polski – audiodeskrypcja” (czasami oznaczony ikoną małego oka lub skrótem AD). Przesuwasz kursor na zwykły „Polski” i zatwierdzasz. Aplikacja zapamięta ten wybór dla twojego profilu domowego na wszystkich urządzeniach. To izolowane środowisko omijające ustawienia telewizora.

Sprawdź te ustawienia u siebie teraz. Weź pilota, przytrzymaj ten przycisk głośności przez dwie sekundy. Zobacz, co masz włączone w skrótach dostępności. Zabij ten proces czytania menu. Zmień ścieżkę audio na zwykłą. Przestań polegać na automatycznych ustawieniach narzuconych przez procesory z fabryki.

Źródła i bibliografia:

1. Samsung Polska – https://www.samsung.com
2. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji – https://www.gov.pl/web/krrit
3. Emitel – https://www.emitel.pl
4. Urząd Komunikacji Elektronicznej – https://www.gov.pl/web/uke
5. Związek Cyfrowa Polska – https://cyfrowapolska.org