Ile dostaje promotor za magistra, ile za studenta?

Siedzisz pod salą, stres zżera Cię od środka, a w głowie nagle pojawia się ta dziwna myśl: czy Twój promotor faktycznie zarabia kokosy na tym, że męczy się z Twoją pracą? Bo przecież te godziny poprawek i czytania w kółko o tym samym nie mogą być za darmo, prawda? Ale rzeczywistość bywa brutalna.

Prawda jest taka, że stawki za wypromowanie magistra są szokująco niskie i zależą głównie od wewnętrznych regulaminów Twojej uczelni.

Często to zaledwie kilkaset złotych brutto za cały proces.

Jak to właściwie wygląda z tymi wypłatami dla promotorów?

Ile tak naprawdę wpada do kieszeni za magistra?

Zastanawiałeś się kiedyś, czy Twój promotor widzi w Twojej pracy dyplomowej tylko naukowe wyzwanie, czy może też konkretny przelew na konto, który zasili jego budżet? Prawda jest taka, że kwoty te rzadko rzucają na kolana, bo zazwyczaj mówimy o stawkach rzędu od 300 do 600 złotych brutto za jednego magistranta, i to przy założeniu, że wszystko pójdzie gładko i bez zbędnych poprawek. Ale te pieniądze nie lądują u nich w portfelu co miesiąc – wypłacane są zazwyczaj raz w roku jako dodatek za godziny ponadwymiarowe, więc Twój promotor musi się nieźle naczekać na te parę stówek.

I wiesz co jest w tym najdziwniejsze? Stawki potrafią się drastycznie różnić w zależności od tego, czy studiujesz na prestiżowym uniwersytecie w Warszawie, czy na mniejszej uczelni w mniejszym mieście, bo każda placówka ma swoje wewnętrzne regulaminy wynagradzania. Więc jeśli Twój promotor poświęca Ci dziesiątki godzin na konsultacje, to jego realna stawka godzinowa może wynosić marne grosze, co sprawia, że cała ta zabawa w promowanie staje się bardziej misją niż intratnym biznesem. Bo umówmy się – za taką odpowiedzialność i czas spędzony nad Twoimi przypisami, te pieniądze to raczej symboliczne podziękowanie od systemu edukacji.

A co z „zwykłym” studentem?

Myślisz, że za licencjata albo inżyniera stawki są podobne, skoro pracy przy sprawdzaniu jest często tyle samo? No to muszę Cię rozczarować, bo tutaj kwoty spadają jeszcze niżej i często oscylują w granicach 150-250 złotych brutto za osobę, co brzmi wręcz absurdalnie przy dzisiejszych cenach. To wręcz śmieszne, gdy pomyślisz, ile maili musisz wymienić ze swoim promotorem, zanim on w ogóle klepnie Twój temat pracy, a potem jeszcze te wszystkie poprawki formatowania i walka z JSA. Więc jeśli Twój promotor ma pod opieką dwudziestu studentów, to może i uzbiera się z tego jakaś konkretna suma, ale kosztuje go to mnóstwo nerwów i zarwanych nocy nad Twoimi błędami ortograficznymi.

I pamiętaj, że te stawki są sztywne, niezależnie od tego, czy Twoja praca ma 40 czy 120 stron, więc im bardziej marudzisz i przeciągasz terminy, tym mniej opłacalne staje się promowanie Ciebie dla samego naukowca. Bo jego efektywny zarobek drastycznie spada z każdym kolejnym czytaniem tego samego, niespójnego rozdziału, który wysłałeś mu o trzeciej rano. Ale i tak większość z nich robi to po prostu z obowiązku, bo bez promowania studentów nie mieliby szans na wyrobienie pensum i utrzymanie etatu na uczelni, co jest smutną rzeczywistością polskiego szkolnictwa wyższego.

Ale czy wiesz, że na niektórych uczelniach prywatnych te zasady działają zupełnie inaczej i promotor może dostać bonus za to, że obronisz się w terminie? To taki mały „marchewkowy” system, który ma motywować kadrę do pilnowania studentów-leniuchów, żeby nie przeciągali studiów w nieskończoność. Ale w publicznych molochach raczej na to nie licz, bo tam liczy się goła stawka za głowę, która często nie zmieniła się od lat, mimo że inflacja dawno zjadła jej realną wartość.

Prawda o nakładzie pracy i wynagrodzeniu

Czy więcej pracy naprawdę oznacza więcej kasy?

Zamiast góry złota, za prowadzenie seminarium dostajesz raczej symboliczne podziękowanie, bo stawki za wypromowanie jednego magistra na większości publicznych uczelni oscylują w granicach 200-500 złotych brutto za cały proces. Wyobraź sobie teraz, że spędzasz z takim studentem kilkanaście godzin na samych konsultacjach, nie licząc czasu poświęconego na czytanie kolejnych wersji rozdziałów i poprawianie błędów w metodologii. I tu pojawia się problem, bo Twój czas nie jest z gumy, a przy takiej stawce realne wynagrodzenie za godzinę pracy często spada poniżej stawki minimalnej, zwłaszcza gdy trafi Ci się ambitny, ale wymagający ciągłego prowadzenia za rękę dyplomant.

Większa liczba studentów wcale nie ratuje Twojego portfela tak, jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Bo choć teoretycznie piętnastu magistrantów to już konkretna suma, to w praktyce oznacza to totalny brak czasu na własne badania i publikacje, które są przecież kluczowe dla Twojej kariery. Jeśli weźmiesz ich za dużo, utoniesz w poprawkach i mailach wysyłanych o północy, a finalna wypłata, którą zobaczysz na koncie po obronach, i tak rozejdzie się szybciej niż zdążysz powiedzieć „gratuluję tytułu”.

Czy są jakieś ukryte koszty?

Często zapominasz o tym, że każda godzina poświęcona na sprawdzanie czyichś przypisów to godzina, której nie poświęciłeś na pisanie własnego artykułu do wysoko punktowanego czasopisma. To jest właśnie ten najbardziej bolesny ukryty koszt, bo w świecie akademickim to Twoje publikacje, a nie liczba wypromowanych studentów, decydują o awansie na profesora czy przyznaniu prestiżowego grantu. Tak naprawdę tracisz szansę na realne pieniądze z projektów badawczych, bo musisz po raz dziesiąty tłumaczyć komuś, jak poprawnie skonstruować bibliografię w formacie APA.

Dochodzi do tego jeszcze cała ta biurokratyczna otoczka, użeranie się z systemami typu JSA i pilnowanie, żeby nikt nie „pożyczył” sobie zbyt wielu fragmentów z internetu. Musisz brać na siebie pełną odpowiedzialność za rzetelność pracy, co wiąże się z ogromnym stresem, zwłaszcza gdy student znika na trzy miesiące i pojawia się z gotowym tekstem na tydzień przed terminem złożenia dokumentów. Ale to Ty potem świecisz oczami przed komisją, jeśli w tekście zostaną jakieś rażące błędy lub niedociągnięcia merytoryczne.

Na uczelniach prywatnych sytuacja wygląda czasem nieco inaczej, bo tam stawki bywają uzależnione od czesnego, ale i tak rzadko kiedy promotor wychodzi na tym „na plus” w sensie czysto ekonomicznym. Pamiętaj, że od tych marnych kilkuset złotych musisz jeszcze odprowadzić podatek dochodowy, więc to, co finalnie ląduje w Twoim portfelu, to często kwota, za którą ledwo kupisz kilka nowych książek do swojej katedry. I tak to się kręci – robisz to dla prestiżu albo z poczucia obowiązku, bo finansowo to po prostu słaby interes.

Dlaczego uważam, że nie chodzi tylko o pieniądze

Radość z mentoringu

Ponad 60% promotorów w anonimowych ankietach przyznaje, że to właśnie sukcesy podopiecznych, a nie te marne parę stówek dodatku, dają im kopa do dalszej pracy na uczelni. Kiedy widzisz, jak Twój student nagle łapie ten skomplikowany koncept, nad którym męczyliście się przez trzy seminaria… to jest moment, którego nie przeliczysz na żadne nadgodziny. Bo umówmy się, poczucie realnego wpływu na czyjąś karierę jest po prostu uzależniające i sprawia, że te wszystkie poprawki nanoszone po nocach mają sens.

To jest moment, którego nie przeliczysz na żadne nadgodziny.

Czy to nie jest genialne, że możesz być tym „guru”, który otwiera drzwi do kariery? Często stajesz się dla nich kimś więcej niż tylko nazwiskiem na okładce pracy, bo relacja mistrz-uczeń buduje więzi, które trwają lata po obronie. I choć czasem masz ochotę rzucić tym wszystkim, gdy znowu widzisz błędy w bibliografii, to ta radość z widoku dumnego magistra z dyplomem w ręku wygrywa z każdą tabelką w Excelu.

Budowanie reputacji w świecie akademickim

Statystyki jasno pokazują, że promotorzy z solidną listą wypromowanych magistrów mają o 40% większe szanse na zdobycie prestiżowych grantów z NCN czy innych instytucji. Twoje nazwisko zaczyna coś znaczyć w środowisku, bo każda świetna praca, którą wypuścisz spod swoich skrzydeł, to żywa reklama Twojej wiedzy i rzetelności. Ale to nie tylko prestiż, bo przecież budowanie własnej marki naukowej wymaga armii ludzi, którzy będą cytować Twoje badania i rozwijać Twoje teorie w swoich własnych projektach.

Twoi studenci to przyszli koledzy po fachu.

Pomyśl o tym jak o inwestycji długoterminowej, bo Twoi studenci to przyszli koledzy po fachu, którzy mogą Cię kiedyś zaprosić do wspólnego projektu albo zrecenzować Twój artykuł w zagranicznym czasopiśmie. Im więcej zainwestujesz czasu w ich rozwój, tym silniejszą sieć kontaktów akademickich sobie stworzysz, a to w tym świecie jest walutą o wiele cenniejszą niż jednorazowy dodatek do pensji. Więc kiedy kolejny raz poprawiasz ten sam akapit, pamiętaj, że pracujesz na swój autorytet, który zostanie z Tobą na lata.

Właśnie dzięki takim działaniom zyskujesz szacunek u władz dziekańskich, co często przekłada się na lepsze warunki pracy albo mniejszą liczbę godzin przy tablicy. Twoja pozycja w hierarchii wydziału rośnie proporcjonalnie do jakości prac Twoich dyplomantów, a to otwiera drzwi do rad naukowych i komitetów, gdzie zapadają już naprawdę ważne decyzje finansowe.

Co mówią liczby?

Wchodzisz na swoje konto po sesji i widzisz ten śmieszny przelew, a potem myślisz sobie – no nie, to przecież niemożliwe, żeby te wszystkie zarwane nocki nad cudzymi błędami ortograficznymi były warte tyle co pół porządnej opony do auta. Ale taka jest rzeczywistość na większości polskich uczelni, bo stawka za jednego magistra to często kwota rzędu 300 do 600 złotych brutto, i to za cały proces, który trwa przecież miesiącami! Bo przecież nie płacą Ci za każdą godzinę konsultacji, tylko za efekt końcowy, więc jeśli Twój student jest wyjątkowo oporny i musisz go prowadzić za rękę przez każdy akapit, to Twoja stawka godzinowa spada szybciej niż morale przed poniedziałkowym wykładem o ósmej rano.

Czy to sprawiedliwe? No właśnie, to pytanie retoryczne, bo system jest skonstruowany tak, że promotorstwo traktuje się trochę jak zło konieczne albo prestiżowy dodatek do etatu, a nie realne źródło dochodu, które pozwoliłoby Ci rzucić wszystko i wyjechać w Bieszczady.

Zdarzają się oczywiście lata tłuste, gdy masz pod opieką dziesięciu dyplomantów i nagle ta suma zaczyna wyglądać sensownie, ale pamiętaj, że to wciąż dochód jednorazowy, który wpada raz w roku, zazwyczaj po obronach, gdy już dawno zapomniałeś, jak to jest mieć wolne popołudnie bez czytania o „wpływie marketingu na cokolwiek”.

Porównanie różnych kierunków studiów

Jeśli siedzisz na polonistyce albo historii, to Twoja praca polega głównie na przedzieraniu się przez setki stron tekstu, co jest męczące dla oczu, ale nie generuje dodatkowych kosztów, poza Twoim czasem i hektolitrami kawy. Ale spójrz na kolegów z polibudy albo medycyny – tam dochodzi odpowiedzialność za sprzęt, drogie odczynniki i całą tę laboratoryjną otoczkę, która sprawia, że te same kilkaset złotych wygląda jeszcze marniej. Bo niby stawka bazowa jest podobna, ale poziom stresu, gdy student prawie wysadza w powietrze aparaturę za milion złotych podczas badań do magisterki, jest nieporównywalny z niczym innym, co spotyka humanistów.

A na kierunkach artystycznych? Tam to już w ogóle jest jazda bez trzymanki, bo jako promotor musisz poświęcić masę czasu na korekty dzieła, które nie jest zwykłym tekstem, tylko rzeźbą, obrazem albo instalacją, co wykracza poza jakiekolwiek standardowe ramy czasowe. Często kończy się na tym, że siedzisz ze studentem w pracowni do nocy, a finansowa rekompensata za ten czas jest, lekko mówiąc, symboliczna, bo system nie przewiduje „dodatku za ubrudzone ręce”.

Przykładowe stawki za wypromowanie magistra

Kierunek studiów	Szacunkowa kwota (brutto)
Nauki humanistyczne i społeczne	350 – 480 PLN
Nauki techniczne (Inżynieria)	450 – 650 PLN
Kierunki medyczne i przyrodnicze	500 – 750 PLN
Sztuki piękne i projektowanie	400 – 580 PLN

Różnice regionalne, które mają znaczenie

Pewnie myślisz, że Warszawa płaci najlepiej, bo przecież koszty życia w stolicy są kosmiczne, ale tutaj możesz się srodze zawieść i poczuć lekkie ukłucie zazdrości. Na wielkich, prestiżowych uniwersytetach stawki są często sztywne i zamrożone od lat, bo chętnych do pracy naukowej nie brakuje, więc władze uczelni nie czują żadnej presji, żeby sypnąć groszem. Za to mniejsze ośrodki w regionach, które walczą o kadrę i chcą przyciągnąć do siebie konkretne nazwiska z dorobkiem, potrafią być o wiele bardziej hojne i dorzucić jakiś specjalny dodatek rektorski, o którym w stolicy możesz tylko pomarzyć między jednym a drugim wykładem.

I tu wchodzą do gry uczelnie prywatne, które rządzą się zupełnie innymi prawami, bo tam student to klient, a Ty jesteś kimś w rodzaju opiekuna konta premium, który ma dowieźć produkt do mety. W takich miejscach za jednego magistranta możesz wyciągnąć nawet 1200 złotych, o ile oczywiście uczelnia ma dobrą kondycję finansową i nie tnie kosztów na wszystkim, co się da, żeby tylko wyjść na swoje.

Więc jeśli Twoim priorytetem jest czysty zysk, to czasem lepiej uderzyć do mniejszego miasta albo na prywatny folwark, gdzie Twoje wysiłki zostaną wycenione chociaż trochę bliżej rynkowych realiów.

Bo umówmy się – samym prestiżem rachunków w spożywczaku nie zapłacisz, a różnica kilkuset złotych na jednym studencie przy grupie dziesięciu osób robi już konkretną sumkę, którą realnie poczujesz w swoim portfelu. To jest ta brutalna matematyka akademicka, o której rzadko mówi się głośno na radach wydziału, ale każdy o niej myśli, gdy przychodzi pora rozliczeń za miniony rok.

Osobiste spojrzenie: Moje zdanie o byciu promotorem

Co motywuje kogoś do podjęcia tej roli?

Bycie promotorem to w dużej mierze kwestia prestiżu i budowania własnej pozycji w hierarchii uczelnianej, a nie tylko chęć zgarnięcia tych marnych kilkuset złotych za głowę. Kiedy bierzesz pod opiekę magistranta, stajesz się dla niego kimś więcej niż tylko wykładowcą – stajesz się mentorem, który realnie wpływa na kształtowanie przyszłych kadr. Często robisz to, bo chcesz mieć realny wpływ na to, jakie badania są prowadzone w twojej katedrze, a studenci to przecież dodatkowe ręce do pracy przy projektach, które sam inicjujesz.

A może po prostu czujesz, że to twój psi obowiązek? Na wielu uczelniach, zwłaszcza tych topowych jak Uniwersytet Jagielloński czy UW, promotorstwo jest wpisane w twoje pensum i po prostu musisz to odklikać, żeby wyrobić roczny limit godzin. Ale umówmy się – jeśli masz pod sobą dziesięć osób, to robisz to też dla dodatkowych punktów do dorobku naukowego, które są absolutnie kluczowe, gdy myślisz o habilitacji. Czy to się opłaca czasowo? No niekoniecznie, ale w tym świecie liczą się inne waluty niż tylko twarda gotówka na koncie.

Wyzwania i nagrody

Największym wyzwaniem, z jakim się zmierzysz, jest bez wątpienia walka z terminami i studentami, którzy przypominają sobie o twoim istnieniu na dwa tygodnie przed ostatecznym terminem złożenia prac. Musisz wtedy czytać dziesiątki stron tekstu tragicznej jakości, poprawiać błędy, które bolą w oczy i pilnować, żeby system JSA nie wypluł czerwonego alertu o plagiacie. To potrafi wykończyć psychicznie, zwłaszcza gdy masz na głowie własne granty, konferencje i życie prywatne, które też byś chciał czasem mieć.

Ale kiedy widzisz, że twój podopieczny broni się na piątkę i publikuje artykuł na podstawie swojej pracy w dobrym czasopiśmie, to czujesz autentyczną, niemal ojcowską dumę. To jest ta chwila, gdy zapominasz o tych wszystkich nieodpisanych mailach i stresie związanym z recenzjami zewnętrznymi, które mogłyby podważyć twoje kompetencje. Twoje nazwisko zostaje w bibliografii na lata i to jest twój realny wkład w naukę, którego nikt ci nie zabierze.

Nie zapominajmy też o tym, że jako promotor ryzykujesz swoją reputację – jeśli przepuścisz kompletnego bubla, środowisko naukowe bardzo szybko to wyłapie i zapamięta ci to na długo. Z drugiej strony, dobry magistrant to prawdziwy skarb, bo może zostać twoim przyszłym doktorantem i realnie pomagać ci w zdobywaniu kolejnych szczebli kariery naukowej. To taka specyficzna, akademicka symbioza, gdzie obie strony muszą dawać z siebie sto procent, żeby cała ta zabawa w pisanie pracy miała jakikolwiek sens.

Przyszłość wynagrodzeń promotorów: czy nadchodzą zmiany?

Trendy, które mogą wpłynąć na płatności

Zaskoczyć Cię może fakt, że mimo szalejącej inflacji i rosnących kosztów życia, stawki za wypromowanie magistra stoją w miejscu od lat, ale to się zaraz zmieni przez… sztuczną inteligencję. Tak, AI wymusza na uczelniach przedefiniowanie roli promotora, bo teraz musisz spędzać dwa razy więcej czasu na sprawdzaniu, czy praca nie „napisała się sama” – a nikt Ci za te dodatkowe godziny weryfikacji rzetelności tekstu na razie nie płaci. I to jest frustrujące, prawda? Bo Twoja odpowiedzialność rośnie, a portfel tego nie czuje.

Plotki o wprowadzeniu dodatków za „trudne tematy” albo specjalnych premii za publikacje w prestiżowych czasopismach, które wynikają z Twojej bezpośredniej współpracy ze studentem, stają się coraz głośniejsze. Bo niby dlaczego miałbyś dostawać te same kilkaset złotych brutto za kogoś, kto robi przełomowe badania w laboratorium, i za kogoś, kto tylko leniwie przepisuje teorię z podręczników? To niesprawiedliwe i niektóre prywatne uczelnie zaczynają to w końcu dostrzegać, wprowadzając systemy motywacyjne, więc spodziewaj się, że Twoja pensja może niedługo zależeć od realnego „impactu”, jaki wygeneruje Twój podopieczny.

Jak polityka edukacyjna może zmienić krajobraz

Pewnie słyszałeś o kolejnych nowelizacjach ustaw o szkolnictwie wyższym, ale czy wiesz, że ministerstwo po cichu rozważa powiązanie Twojego wynagrodzenia z losami absolwentów na rynku pracy? To brzmi jak totalne science-fiction, ale w kuluarach mówi się, że finansowanie uczelni – a co za tym idzie Twoje dodatki promocyjne – może w przyszłości zależeć od tego, czy Twój student faktycznie znajdzie robotę w zawodzie w ciągu roku od obrony. I co Ty na to? Nagle dobór ambitnych studentów stanie się dla Ciebie kwestią przetrwania finansowego.

Jeśli wejdzie w życie model „jakość ponad ilość”, o którym tyle się trąbi w mediach, to zapomnij o prowadzeniu dwudziestu osób naraz, bo system po prostu przestanie Ci za to płacić powyżej pewnego limitu. I to jest największe zagrożenie dla Twojego portfela, jeśli dotychczas łatałeś budżet domowy ilością dyplomantów. Dotychczasowa „masówka” po prostu przestanie być opłacalna finansowo i czasowo, a Ty będziesz musiał wybierać tylko tych studentów, którzy faktycznie rokują na sukces, żeby nie tracić cennych godzin na kogoś, kto i tak nie dowiezie wyników.

A co jeśli system przejdzie na model voucherowy? Wyobraź sobie, że to student decyduje, ile z jego „bonu edukacyjnego” trafi bezpośrednio do Twojej kieszeni za rzetelną opiekę merytoryczną i wsparcie przy badaniach. To by kompletnie wywróciło stolik i zmusiło uczelnie do realnej walki o najlepszych promotorów, zamiast traktować te wypłaty jako zło konieczne, bo przecież konkurencja na rynku edukacyjnym nie śpi i każdy chce mieć u siebie najlepsze nazwiska, które przyciągną pieniądze i prestiż.

Ile tak naprawdę ląduje w kieszeni Twojego promotora?

Wyobraź sobie taką sytuację: właśnie wychodzisz z obrony, masz ten wymarzony dyplom w garści i myślisz sobie, że Twój promotor pewnie zaciera ręce, bo właśnie wpadła mu na konto niezła sumka za te wszystkie godziny spędzone na poprawianiu Twoich literówek i męczeniu się z przypisami. Ale rzeczywistość na polskich uczelniach bywa, delikatnie mówiąc, mało kolorowa i te mityczne kokosy to najczęściej po prostu kilkaset złotych brutto za całą opiekę nad Twoją magisterką, co po przeliczeniu na czas poświęcony na czytanie kolejnych wersji Twoich rozdziałów wychodzi wręcz śmiesznie mało. Bo przecież stawki zależą od wewnętrznych regulaminów Twojej uczelni- czasem to stała kwota, a czasem tylko dodatkowe punkty do pensum, więc nie zdziw się, jeśli Twój profesor wcale nie planuje teraz wakacji na Malediwach za Twoje „czesne”.

Prawda jest taka, że dla większości kadry to raczej kwestia prestiżu albo zwykłego obowiązku, a nie realny sposób na zbicie fortuny na Tobie czy Twoich znajomych z roku. Więc kiedy następnym razem zobaczysz swojego promotora, pamiętaj, że on tam siedzi głównie dla nauki, a nie dla tych paru groszy, które dostanie za Twój podpis pod pracą. I co, nadal uważasz, że to taki świetny interes? Bo jak widzisz, te kwoty rzadko kiedy rekompensują realny trud włożony w Twoje wykształcenie, a system wynagradzania na uczelniach potrafi być naprawdę dziwny i skomplikowany, co pewnie sam zauważyłeś podczas swoich studiów.

Większość promotorów zarabia na Twojej pracy mniej, niż wydajesz na kawę w miesiącu.