Dlaczego dekoder nie wyszukuje kanałów? – najczęstsze powody i skuteczne rozwiązania

Dekoder nie wyszukuje kanałów najczęściej z powodu uszkodzonego kabla antenowego, źle ustawionej anteny kierunkowej lub braku obsługi nowego standardu nadawania DVB-T2/HEVC przez samo urządzenie. Aby szybko rozwiązać ten problem, w pierwszej kolejności sprawdź wtyczki koncentryczne przy telewizorze (przy okazji resetu sprzętu może przydać się wiedza, jak wylogować się z Netflixa na telewizorze), a następnie przywróć dekoder do ustawień fabrycznych i ponów ręczne skanowanie pasma. Czasem usterka leży na wierzchu. Innym razem musisz wejść na dach i fizycznie poprawić instalację.

Wielu użytkowników zakłada z góry awarię sprzętu, gdy na ekranie pojawia się komunikat „Brak sygnału” (warto przy okazji sprawdzić, jak usunąć komunikat brak sygnału na wejściu ANT2, jeśli problem dotyczy konkretnego gniazda). Prawda jest zresztą absolutnie taka, że tunery psują się najrzadziej. Zdecydowana większość problemów z odbiorem telewizji naziemnej lub satelitarnej ma swoje źródło w pasywnej części instalacji. Zepsuty zasilacz, zardzewiały symetryzator w puszce antenowej albo po prostu woda, która wlała się do kabla koncentrycznego. To są prawdziwi winowajcy. Poniżej rozkładamy te usterki na czynniki pierwsze.

Dlaczego dekoder DVB-T2 znajduje tylko część programów?

Zjawisko, w którym telewizor lub zewnętrzny tuner programuje tylko wybrane stacje, wynika z fizyki rozchodzenia się fal radiowych (warto zauważyć, że pokrewne zjawiska fizyczne mają szerokie wykorzystanie, czego przykładem jest zastosowanie fal elektromagnetycznych w medycynie). Telewizja naziemna w Polsce nadawana jest w tak zwanych multipleksach (MUX). Każdy MUX to paczka kanałów nadawana na określonej częstotliwości. Różne częstotliwości mają różną podatność na tłumienie przez przeszkody terenowe. Jeśli twój sprzęt łapie MUX-1 i MUX-2, ale całkowicie ignoruje MUX-3, masz problem z siłą sygnału na konkretnym wycinku pasma UHF.

Brak kanałów z MUX-8 to zupełnie inna sprawa. Ten multipleks nadawany jest w paśmie VHF. Wymaga często innej polaryzacji anteny. Zazwyczaj pionowej. Jeżeli masz na dachu zwykłą antenę siatkową lub kierunkową typu Yagi przystosowaną tylko do pasma UHF, dekoder nie wyszuka kanałów z ósmej paczki. Fizycznie nie dostaje sygnału. Musisz dołożyć osobną antenę VHF i spiąć ją z obecną za pomocą zwrotnicy. Czasem pomaga wymiana anteny na model combo. Zmieniliśmy te zasady na robocie setki razy. Sama wymiana kabla tutaj nie pomoże.

Gdy dekoder omija wybrane stacje, wina może leżeć również po stronie nadajnika. Prace konserwacyjne na wieżach nadawczych Emitela zdarzają się regularnie. Wtedy sygnał po prostu znika na kilka godzin. Zanim zaczniesz rozkręcać wtyczki, wejdź na stronę operatora radiodyfuzyjnego i sprawdź harmonogram przerw technicznych dla twojego regionu.

Dlaczego dekoder nie wyszukuje kanałów po burzy lub silnym wietrze?

Burza to morderca elektroniki. Silny wiatr to z kolei wróg mechaniki instalacyjnej. Kiedy po gwałtownej wichurze dekoder nagle przestaje widzieć stacje telewizyjne, diagnozę zaczynamy od dachu, a nie od pilota. Wiatr potrafi obrócić czaszę satelitarną lub antenę kierunkową o kilka centymetrów. W przypadku telewizji DVB-T2 taki odchył drastycznie obniża jakość sygnału (MER). W przypadku telewizji satelitarnej (DVB-S2) przesunięcie o dwa centymetry oznacza całkowitą ciemność na ekranie.

Co dokładnie musisz sprawdzić po załamaniu pogody:

• Fizyczne ustawienie masztu i cybanty mocujące antenę. Jeśli śruby są luźne, musisz ponownie wycelować antenę w nadajnik, używając wskaźnika wychyłowego lub aplikacji w telefonie, a następnie dokręcić mocowania na sztywno.
• Stan puszki antenowej.
• Wtyki F przy konwerterze LNB (dla satelity). Woda uwielbia tam wchodzić. Jeśli uszczelka sparciała, miedziany rdzeń kabla zardzewieje w kilka dni, tworząc zwarcie blokujące napięcie z dekodera.
• Zasilacz wzmacniacza przy gniazdku. Przepięcia w sieci energetycznej podczas burzy palą tanie zasilacze 12V w ułamku sekundy.

Pamiętam montaż na starym osiedlu Rataje w Poznaniu. Klient zadzwonił wściekły we wtorek rano, bo po nocnej burzy jego nowy dekoder przestał cokolwiek wyszukiwać. Pojechałem na miejsce. Zrobiłem pomiar przy gnieździe. Sygnał zero. Wszedłem na płaski dach bloku. Antena stała sztywno. Kable całe. Odkręciłem puszkę przy antenie kierunkowej, a stamtąd dosłownie wylała się woda. Płytka drukowana wzmacniacza była czarna od zwarcia. Piorun uderzył w pobliskie drzewo, a ładunek zaindukował się w kablu, paląc elektronikę na dachu i topiąc wtyczkę przy telewizorze. Wymiana płytki za kilkanaście złotych przywróciła pełny odbiór. Dekoder był całkowicie sprawny.

Jak sprawdzić, czy zasilacz antenowy uległ awarii?

To najprostsza czynność diagnostyczna. Zasilacz antenowy to ta mała kostka wpinana do gniazdka 230V, od której odchodzi separator z wtykiem wkładanym do dekodera lub telewizora. Posiada on zazwyczaj małą diodę kontrolną. Jeśli włożysz go do prądu, a dioda się nie świeci, zasilacz jest martwy. Wyrzuć go.

Gorzej, gdy dioda mruga lub świeci bardzo słabo. To objaw zwarcia na kablu koncentrycznym. Gdzieś pomiędzy zasilaczem a anteną na dachu oplot kabla (masa) dotyka miedzianego rdzenia. Zasilacz próbuje podać napięcie na wzmacniacz, ale zwarcie natychmiast go odcina. Zostaw pilota, wejdź na drabinę i sprawdź ten wtyk przy antenie. Musisz odciąć centymetr kabla i zarobić złącze F od nowa, pilnując, by żaden cienki drucik z oplotu nie dotykał żyły głównej.

Jak prawidłowo wykonać ręczne wyszukiwanie stacji w telewizorze?

Automatyczne strojenie to wylęgarnia problemów. Algorytmy wbudowane w tanie tunery przelatują przez całe pasmo tak szybko, że często omijają słabsze transpondery. W efekcie dekoder nie wyszukuje kanałów z nadajników oddalonych o kilkadziesiąt kilometrów. Ręczne skanowanie wymusza na głowicy dłuższą analizę konkretnej częstotliwości.

Aby zrobić to dobrze, musisz znać numer kanału (częstotliwość), na którym nadaje interesujący cię MUX w twoim województwie. Wchodzisz w ustawienia dekodera. Wybierasz Instalacja lub Wyszukiwanie ręczne. Wpisujesz numer kanału z klawiatury numerycznej. Na dole ekranu pojawią się dwa paski: Siła i Jakość.

Jeśli paski skaczą od zera do stu procent i z powrotem, masz do czynienia z zakłóceniami. Najczęściej od pobliskiego nadajnika LTE lub 5G. Sygnał telefonii komórkowej wchodzi na pasmo telewizyjne i ogłusza głowicę dekodera. Rozwiązaniem jest montaż zewnętrznego filtra LTE tuż za anteną. Kosztuje grosze. Działa natychmiast.

Czy stary kabel koncentryczny blokuje odbiór telewizji naziemnej?

Tak. Kabel ma termin przydatności. Instalacje kładzione dwadzieścia lat temu opierały się na przewodach z żyłą stalowo-miedzianą (CCS) i rzadkim oplotem. Taki kabel działał świetnie przy telewizji analogowej. Przy cyfrowym sygnale DVB-T2 z gęstą modulacją QAM256, stary przewód działa jak tłumik. Po prostu gubi pakiety danych po drodze.

Woda to osobny temat. Zewnętrzna powłoka tanich białych kabli z PVC pęka pod wpływem promieniowania UV po zaledwie trzech latach na dachu. Przez pęknięcia deszcz dostaje się do środka. Kabel zasysa wodę grawitacyjnie aż do samego dekodera. Widziałem wtyczki, z których kapała woda prosto na panele w salonie klienta. Mokry kabel drastycznie zmienia swoją impedancję. Sygnał cyfrowy odbija się wewnątrz przewodu i tłumi sam siebie. Żaden, nawet najdroższy dekoder nie wyszuka kanałów na zalanym kablu. Wymiana na czarny kabel żelowany (PE) przeznaczony na zewnątrz rozwiązuje sprawę na dekady.

Dlaczego dekoder satelitarny gubi sygnał z anteny satelitarnej?

Telewizja satelitarna nie wybacza błędów w ustawieniu. Antena siatkowa na dachu złapie sygnał naziemny z odbicia od sąsiedniego budynku. Czasza satelitarna musi widzieć satelitę Hot Bird 13E bezpośrednio na niebie. Optycznie. Bez żadnych przeszkód.

Najczęstsze powody, dla których dekoder Canal+ lub Polsat Box nie wyszukuje kanałów:

• Drzewa. Zamontowałeś antenę pięć lat temu. Wszystko działało. Przez ten czas brzoza sąsiada urosła o trzy metry i weszła w linię widzenia satelity. Sygnał mikrofalowy nie przenika przez mokre liście. Musisz przenieść antenę wyżej.
• Złe ustawienie kąta skręcenia konwertera (Skew). To ten plastikowy element na wysięgniku. Nie może wisieć idealnie pionowo. W Polsce trzeba go obrócić o kilka stopni w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara (patrząc od przodu czaszy). Inaczej polaryzacje zaczną się zakłócać.
• Uszkodzenie głowicy w dekoderze. Zdarza się, gdy klient odkręca kabel antenowy z dekodera przy włączonym zasilaniu. Występuje iskrzenie. Głowica dostaje zwarcie i umiera. Odpinaj kable tylko po wyjęciu wtyczki z gniazdka.
• Oblodzenie czaszy. Zimą śnieg potrafi zakleić promiennik konwertera. Wystarczy przetrzeć go miotłą.

Zdarza się też problem z konfiguracją portów DiSEqC w menu dekodera. Jeżeli masz instalację na dwa satelity (tzw. zez na Astrę i Hot Bird), dekoder musi wiedzieć, z którego portu pobrać sygnał dla danej listy kanałów. Błędne przypisanie portów w ustawieniach instalacji skutkuje całkowitym brakiem programów po zakończeniu paska wyszukiwania.

Reset fabryczny – ostateczne starcie z oprogramowaniem

Oprogramowanie sprzętowe w tanich tunerach bywa mocno niedopracowane. Zdarza się, że dekoder po prostu zawiesza się na poziomie pamięci cache. Odbiera sygnał z anteny, widzi nadajnik, ale błąd w sofcie blokuje zapisanie listy stacji do pamięci flash. Wtedy z pomocą przychodzi powrót do ustawień fabrycznych.

Wchodzisz w menu, szukasz zakładki System lub Narzędzia i wpisujesz kod PIN (zazwyczaj 0000 lub 1234). Dekoder wyczyści całą pamięć, usunie stare błędy i uruchomi się ponownie z ekranem pierwszej instalacji. Ustawiasz język polski, wybierasz zasilanie anteny (włączone, jeśli masz wzmacniacz w puszce, wyłączone, jeśli masz sam symetryzator) i puszczasz pełne skanowanie. W zdecydowanej większości przypadków, jeśli instalacja na zewnątrz jest sprawna, reset ożywia martwy tuner.

Jeżeli po tym wszystkim twój dekoder nadal uparcie wyświetla pustą listę kanałów, a podłączyłeś go u sąsiada i tam działa bez zarzutu, zostaje ci tylko jedno. Fizyczna przebudowa instalacji. Koniec wymówek. Zostaw pilota, wejdź na drabinę i popraw ten wtyk na kablu.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

• Dlaczego dekoder nie znajduje programów TVP?
  Kanały TVP nadawane są zazwyczaj na MUX-3. Jeśli dekoder nie wyszukuje kanałów z tego konkretnego multipleksu, przyczyną jest najpewniej lokalne zakłócenie sygnału z nadajnika SFN (Single Frequency Network). Odbierasz sygnał z dwóch nadajników naraz, które zakłócają się wzajemnie. Należy lekko obrócić antenę lub zmniejszyć wzmocnienie.
• Czy dekoder bez HEVC znajdzie kanały?
  Tak, stary dekoder DVB-T (bez obsługi HEVC/H.265) fizycznie wyszuka kanały i zapisze je na liście. Usłyszysz dźwięk, ale na ekranie zobaczysz tylko czarne tło lub komunikat o braku obsługi formatu wideo. Wymiana dekodera jest konieczna.
• Jakie powinno być napięcie na kablu antenowym?
  Standardowy wzmacniacz naziemny wymaga napięcia 12V prądu stałego (DC). Z kolei konwerter satelitarny jest zasilany napięciem 13V (dla polaryzacji pionowej) lub 18V (dla polaryzacji poziomej) bezpośrednio z dekodera.
• Dlaczego jakość sygnału skacze od zera do 100%?
  To typowy objaw przesterowania sygnału lub zakłóceń LTE. Masz za silny wzmacniacz płytkowy w antenie. Zmień go na zwykły symetryzator i wyrzuć zasilacz z gniazdka, zastępując go zwykłym wtykiem antenowym.
• Czy rozgałęźnik sygnału osłabia odbiór?
  Oczywiście. Każdy podział sygnału na kolejny telewizor to utrata około 3,5 do 4 decybeli (dB). Jeśli masz słaby sygnał wejściowy, dołożenie rozgałęźnika na dwa pokoje spowoduje, że dekoder na końcu linii nie wyszuka już żadnych kanałów. Należy zastosować rozgałęźnik aktywny.
• Co oznacza komunikat „Zwarcie LNB”?
  Oznacza fizyczne zetknięcie się oplotu kabla z miedzianą żyłą. Dekoder odcina zasilanie głowicy, aby chronić płytę główną przed spaleniem. Sprawdź wszystkie wtyczki F na kablu od dekodera aż po czaszę na zewnątrz.

Bibliografia

1. Emitel – https://www.emitel.pl

2. Urząd Komunikacji Elektronicznej – https://uke.gov.pl

3. Państwowy Instytut Badawczy NASK – https://www.nask.pl

4. Telewizja Polska – https://www.tvp.pl

5. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji – https://www.gov.pl/web/krrit